Društvo
150 godina od Bitke na Vučjem dolu: značaj i istorijski kontekst
Bitka na Vučjem dolu, obilježena prije 150 godina, predstavlja važan događaj u istoriji Crne Gore i Hercegovine, sa značajnim vojnim i političkim implikacijama.
Kao građanin Crne Gore i potomak učesnika Hercegovačkog ustanka i Bitke na Vučjem dolu, autor zagovara državno obilježavanje ovog jubileja. Očekivao je da će država Crna Gora preuzeti organizaciju obilježavanja, dok će naučna zajednica organizovati naučni skup.
Rat je objavljen 2. jula 1876. na Cetinju, a Knjaz Nikola je obišao ranjenike prije polaska u Hercegovinu. Crnogorska vojska se koncentrisala na Crnom kuku, gdje je 6. jula održana služba božja i osvještanje oružja i barjaka, uz prisustvo Mitropolita Ilariona Roganovića i arhimandrita Visariona Ljubiše.
Knjaz je podijelio barjake i grbove hercegovačkim vođama, te održao besjedu o civilizovanom ratovanju, zabranjujući varvarizme i paljenje imovine. Takođe je upućena proklamacija muhamedanskoj populaciji, garantujući im vjeru, slobodu i imovinu ukoliko ne budu koristili oružje protiv crnogorske vojske.
U julu su crnogorske jedinice izvršile nekoliko vojnih operacija u Hercegovini, uključujući pokušaj blokade luke Klek i kontrolu puteva između Gacka i Nevesinja. Međutim, 16. jula došlo je do samoinicijativnog napada na Kasabu nevesinjsku, što je rezultiralo velikim gubicima.
Istog dana austrijski konzul Gustav fon Temel dostavio je Knjazu ultimatum Bečke vlade, kojim se ograničavaju crnogorske vojne operacije u određenim područjima, što je onemogućilo osvajanje Mostara i izlazak na Neretvu.
U narednim danima, turska vojska pod komandom Muktar paše izvela je iznenadni manevar, zaobilazeći crnogorske položaje i nanoseći poraz crnogorskoj vojsci u bici kod Veleža 23. jula, sa 49 poginulih. Nakon toga, crnogorska vojska je izvršila iscrpljujući marš preko teškog terena do Korita.
Autor razmatra da li je Bitka na Vučjem dolu bila planirana zamka ili odstupni boj crnogorske vojske, ostavljajući prostor za različite interpretacije.