Zašto smeta Radosav Ljumović?

Četnička falanga u Savjetu gradske biblioteke "Radosav Ljumović", uglavnom sastavljena od ratnih huškača i negatora crnogorske nacije, ljudi čija bi žalosna bibliografija kad bi se sabrala sačinila svojevrsnu hroniku "Krvi i tla", inicirila je preimenovanje gradske biblioteke. Umjesto Radosava Ljumovića žele Marka Miljanova. Bjelaško-četnički simpatizeri ratnih čišćenja koje su sprovodile horde ubica tako su udarile na jedan od stubova crnogorskoga antifašizma jer se Radosav Ljumović ne uklapa u njihovu koncepciju identiteta crnogorskoga Glavnog grada.

Po toj njihovoj izmaštanoj vertikali od navodnog Nemanjina grada do danas, svaki simbol Podgorice i Crne Gore treba se reinterpretirati kako bi se inkorporirao u "tradicijsku srpskost" Podgorice. Pojednostavljeno - traga se za ličnostima i događajima koje identitet Podgoricu moraju odvojiti od Crne Gore. To se s Markom Miljanovim pokušava posljednih 30-ak godina. Jer Marko je direktna spona s "poharom Kuča", što njihovim sljedbenicima daje pogonsko gorivo za anticrnogorsku politiku. Predimenzionirana intervenicija crnogorske vojske prema dijelu Kuča koji su sarađivali sa skadarskim pašom protiv Crne Gore i knjaza Danila I Petrovića-Njegoša u pisanoj zaostavštini Marka Miljanova, koji je tokom te "pohare" bio perjanik knjaza Danila i vjerno ga služio, negatorima Crne Gore koristi za stalnu anticrnogorsku mobilizaciju. Śetite se samo što su radili tokom obnove spomenika velikome vojvodi Mirku Petroviću prije desetak godina, dok su bili opozicija. A da ne govorimo o tome da je instrumentalizacija naslova djela Marka Miljanova obilato rabljena u propagandi Andrije Mandića i Milana Kneževića u predizbornim kampanjama kad su se kleli u "čojstvo i junaštvo".

Istorijska istina s druge strane svjedoči da Marko Miljanov kakvog oni vide nikada nije postojao. Kad bi uzeli njegovu biografiju u cjelosti, a ne samo naslov njegova najpoznatijeg djela i činjenicu da se u jednom dijelu života sukobio s vladarima na Cetinju, onda bi naišli i na to da je Marko imao servilan odnos prema crnogorskim vladarima, a da je bio surov upravitelj u svome kraju.

Nego, ovo nije tekst o Marku, koji je i pored mana značajna figura crnogorske istorije te zbog toga s potpunim pravom ima spomenik u centru Podgorice i muzej u Medunu, a njegovo djelo se kao obavezna literatura izučava u školama i na fakultetima. Dakle, nema nikakvog zakidanja kako velikosrpski falsifikatori stalno tvrde i Crna Gora se toj svojoj ličnosti dovoljno odužila u kulturi śećanja.

Međutim, nije problem u biografiji Marka Miljanova koja se može interpretirati na više načina, pa bi tako i jedan veliki mrzitelj Crne Gore, sipač otrova i gadluka prema crnogorskoj naciji Nikola Camaj, mogao iz nje crpiti ideološkoga matetijala za svoju osovinu s Andrijom Mandićem (jer Marko Miljanov je bio u veoma dobrim odnosima s Malisorima), već je, kako rekosmo na početku, problem u biografiji Radosava Ljumovića. Jer se ona ne može ukalupiti kod četničkih sljedbenika.

Prvo, jer je Radosav, gotovo kao dječak, zajedno sa zelenašima učinio jednu diverzantsku akciju protiv sprske okupatorske vojske i bjelaša. Drugo, Radosav Ljumović je bio antifašista, što kod masnobradih izaziva najveću nervozu. Pripada prvoj generaciji crnogorskih boraca koja je život izgubila ratujući protiv fašizma. Njegova biografija od Pipera do Morelje, od buntovnog đetića do afirmisanog socijalnog pjesnika i komesara u španskim interbrigadama, jedna je od najinspirativnijih sudbina za mlađa pokoljenja. O tome svjedoči i In memoriam koji je o Radosavu objavila podgorička "Zeta" maja 1938. godine.

U obavijesti da je Radosav Ljumović izgubio život, objaviljeno je da je pao „braneći španski narod od eksploziva, kulturu od varvara, slobodu od tiranije, pravdu od nasilnika“ boreći se istovremeno „za slobodu i nezavisnost svoga naroda, za čitavo radno i napredno čovječanstvo“. Dalje se kaže da je „redov Ljumović“ bio dio antiavionskih postrojbi i da je život izgubio „pogođen od fašističkih lovaca“. Znakovito je da iz biografije, koja je od najranijih dana vezana za ljevičarsku (komunističku) djelatnost, Zeta naglasila da je tokom smutnih vremena „okupacije Crne Gore i bratoubilačke borbe“ tokom neprijateljstava „'bijelih' i 'zelenih'“ 1919. godine, Radosav prekinuo telegrafske žice između Podgorice i Nikšića te da ga je samo maloljetstvo spasilo smrtne kazne od jugoslovenskih vlasti. U najveće Ljumovićeve vrline pobrojani su „idealizam“ i „heroizam“, a njegova borba s fašizmom kao „savjest čovječanstva“.

Treba li nam bolji dokaz od ovoga da otkrijemo motive masnobrade bratije? Radosava su već jednom ubili fašisti jer je branio kulturu od varvara, slobodu od tiranije, pravdu od nasilnika. Danas, oni to žele opet.

E pa, grdno su se prevarili. Jer jači je mrtvi Radosav Ljumović no sve njihove agresorske divizije i masnobrade procesije. Zar jedan kradljivac telefona i dvojica pljuvača mogu udariti na lik i djelo crnogorskog interbrigadiste? Neće i ne mogu. Evo ja vam kažem, nećete majčini sinovi!

Najnovije vijesti u vašem džepu!