Žabljak planira velika ulaganja u upravljanje otpadom

Na teritoriji opštine Žabljak godišnje nastane oko 2.170 tona komunalnog otpada, a način sakupljanja, skladištenja i prerade predstavlja važan izazov u zaštiti životne sredine, posebno zbog turističkog značaja područja i dijela opštine koji se nalazi u Nacionalnom parku “Durmitor”.

Tokom prethodne dvije godine na lokaciji Klještina privremeno je skladišteno oko 3.520 tona komunalnog otpada. Stara sanitarna kada popunjena je 2024. godine, nakon čega je izgrađena nova, koja je počela sa radom krajem 2025. U nju je lani odloženo oko 180 tona otpada.

Ponovno otvaranje transfer stanice u novembru 2025. godine predstavlja značajan korak u unapređenju sistema. Tu se sortira i priprema reciklabilni materijal za ponovnu upotrebu, prvenstveno plastika, papir, karton i folija, dok se preostali materijal privremeno skladišti. Vrijednost izgradnje transfer stanice iznosila je 2,86 miliona eura, uz finansijsko učešće Vlade Crne Gore i donaciju Republike Slovenije, koje su obezbijedile po 50 odsto sredstava. Planirano je da se u reciklažnom centru godišnje obradi oko 1.000 tona otpada.

I pored postojećih kapaciteta, organizovano sakupljanje otpada nije obezbijeđeno na cijeloj teritoriji opštine. Usluga sakupljanja dostupna je u gradskom naselju Žabljak, Njegovuđi, Podgori, Motičkom Gaju i Kršu, dok naselja Zminica, Ninkovići, Podgora, Vrela, Dobri Nugo, Novakovići, Pošćenski Kraj i Virak nijesu obuhvaćena organizovanim odvozom. Kao glavne prepreke navode se velika teritorijalna razuđenost, loša putna infrastruktura i otežan pristup tokom zimskih mjeseci.

Usluge organizovanog sakupljanja koristi 2.289 fizičkih i 175 pravnih lica, a za obavljanje poslova zaduženo je preduzeće “Komunalno i vodovod” d.o.o. Žabljak.

Lokalnim planom za period 2026-2029. predviđeno je uspostavljanje sistema primarne selekcije, odnosno odvajanja otpada na mjestu nastanka. Planirana je zamjena postojećih kontejnera polupodzemnim posudama zapremine pet kubnih metara, koje bi omogućile odvojeno odlaganje reciklabilnih i organskih frakcija. Takođe, predviđeno je postavljanje senzora za praćenje popunjenosti kontejnera radi efikasnijeg planiranja ruta i smanjenja nepotrebnih vožnji.

Procjenjuje se da je potrebno oko 188 polupodzemnih kontejnera za gradsko, prigradsko i seosko područje, uz proširenje mreže na dodatnim lokacijama. Trenutno preduzeće raspolaže sa 140 kontejnera od 1,1 m3 i 43 kontejnera od 5 m3 za miješani komunalni otpad, sa ukupnim kapacitetom od 208,3 metara kubnih.

Planirana je nabavka auto-smećara kapaciteta osam i 12 kubnih metara, kao i posebnih vozila za odvojeno sakupljanje reciklabilnog i organskog otpada. Za prvu fazu nabavke posuda za primarnu selekciju u 2026. godini predviđeno je 190.000 eura, dok je za nabavku vozila kapaciteta osam kubnih metara planirano 290.000 eura u fazama tokom 2026. i 2028. godine. Takođe, planirana je edukativna kampanja za domaćinstva, škole, ugostitelje, izdavaoce smještaja i turiste.

Poseban problem predstavlja upravljanje neopasnim građevinskim otpadom. Iako je pripremljena lokacija za njegovo privremeno skladištenje i tretman, prerada još nije počela jer nedostaje mobilna drobilica. Njena nabavka je planirana kapitalnim budžetom za 2026. godinu, sa procijenjenom vrijednošću između 220.000 i 300.000 eura bez PDV-a.

Uvođenjem drobilice omogućila bi se mehanička obrada betona, cigle, kamena i drugih inertnih materijala, čime bi dio građevinskog otpada mogao ponovo da se koristi za nasipanje, sanaciju lokalnih puteva, uređenje platoa i druge radove. Očekuje se da bi oko polovine primljenog građevinskog otpada moglo biti reciklirano, dok bi se preostala količina privremeno skladištila.

Plan ukazuje i na nedostatak vođenja evidencije o ukupnim godišnjim količinama proizvedenog građevinskog otpada, pa ne postoje zvanični podaci o njegovom stvarnom obimu.

Procjena sastava komunalnog otpada pokazuje da najveći udio čini organski otpad, oko 32 odsto, odnosno 696 tona godišnje. Plastika učestvuje sa 17,4 odsto, dok papir i karton čine 13 odsto ukupne količine. To znači da značajan dio otpada ima potencijal za odvojeno sakupljanje i dalju preradu.

Uspostavljanje selekcije, posebno u turističkim zonama i ugostiteljskim objektima, trebalo bi da doprinese smanjenju količina otpada koje se odlažu na Klještini. Posebno se ističe potreba za odvojenim sakupljanjem stakla iz hotela i ugostiteljskih objekata, kao i unapređenjem sistema za tretman biootpada.

Lokalni plan predviđa i godišnje praćenje morfološkog sastava otpada, evidenciju troškova sakupljanja i transporta, kao i izvještavanje o efektima realizovanih investicija.