Društvo
Trampov kapitalizam udaljen od američkih ekonomskih principa
Trampova administracija vodi politiku koja se razlikuje od tradicionalnog američkog kapitalizma, približavajući se modelima Rusije i Kine kroz netransparentne dogovore i političko favorizovanje.
Predsjednik Donald Tramp tvrdi da bi izbor "socijalističkih" demokrata odveo SAD putem Venecuele ili Kube, ali njegovi postupci često suprotstavljaju njegove izjave i principe Republikanske stranke. Trampovi republikanci više ne podržavaju kapitalizam i slobodno preduzetništvo na tradicionalan način.
Američki kapitalizam karakteriše strogo privatno vlasništvo nad kompanijama, dok u modelima Rusije i Kine država kroz koruptivne šeme kontroliše kompanije u interesu političkih lidera. Amerika sada ide sličnim putem.
Iako postoji prostor za državnu intervenciju u ekonomiji, ona mora biti institucionalizovana, nepristrasna i transparentna. Međutim, Trampova administracija podržava "razbojnički kapitalizam" koji nema veze sa tržišnom privredom zasnovanom na pravilima.
Prema medijskim navodima, Trampova administracija razgovara o tome da kompanije iz oblasti vještačke inteligencije poput Anthropica i OpenAI "dobrovoljno" ustupe državi vlasničke udjele, slično kao što je Putin dobijao podršku ruskih oligarha.
Primjeri iz Rusije, Kine i Saudijske Arabije pokazuju da biznismeni ne treba da se suprotstavljaju vlastima, što potvrđuju i sudbine osnivača Alibabe i bivših ruskih oligarha.
Trampov pristup prema kompaniji Anthropic podsjeća na kineski model, gdje je administracija uvela zabranu izvoza njihovih alata i pokrenula nove razgovore za dodatne ustupke. Takođe, prošlog avgusta zahtijevano je od Nvidia i AMD da ustupe dio prihoda državi u zamjenu za ukidanje izvoznih ograničenja.
Tramp je nedavno potpisao izvršnu uredbu kojom se programeri AI pozivaju na ograničenu samoregulaciju, bez obaveznog državnog licenciranja ili odobrenja, što odražava uticaj tehnoloških oligarha poput Marka Zakerberga i Ilona Maska.
Zvaničnici tvrde da će ovi koraci pomoći da koristi od AI budu dostupne svima, ali administracija smanjuje poreze korporacijama, dok porez na dobit sada donosi manje prihoda nego ranije, uprkos rastu profita.
Trampova administracija je najkorumpiranija u istoriji SAD, sa vlasničkim udjelima u privatnom sektoru povezanim sa političkim favorizovanjem i ličnim interesima visokih zvaničnika. Ovaj model slabi demokratiju i podriva američki prosperitet.
U novoj oligarhijskoj utakmici ne pobjeđuju oni koji proizvode najbolju robu ili inovacije, već oni koji se najuspješnije dodvoravaju vlasti. Sem Altman, izvršni direktor OpenAI-ja, prvi je ponudio ideju o državnim vlasničkim udjelima.
Državna podrška i regulacija novih industrija poput AI moraju biti zasnovane na vladavini prava i nadzoru nezavisnih institucija, a ne na netransparentnim dogovorima vođenim ličnim interesima.
Sa Trampom na čelu, Amerika se približava modelima ortačkog kapitalizma, žrtvujući privredu, demokratiju i nacionalnu bezbjednost radi lične koristi vlasti.