Stari oblici crnogorskog narodnog pjevanja, sviranja i igranja polako izumiru

Profesor Slobodan Jerkov, jedan od najboljih poznavalaca crnogorske tradicionalne muzike, upozorava da se stari oblici crnogorskog narodnog pjevanja, sviranja i igranja polako gube. On ističe da Crna Gora ne štiti svoju muzičku baštinu, te da preovladava ideološka matrica da je arhaično narodno muzičko stvaralaštvo nešto čega se treba osloboditi i izbrisati iz sjećanja.

Jerkov navodi da je muzika ključni dio identiteta naroda i da se narod ne može razumjeti samo kroz muziku, već kroz cjelokupan kulturni i istorijski kontekst. On podsjeća da su ljudi na prostoru današnje Crne Gore imali muziku još prije desetina hiljada godina, a najstariji oblici muzike i rituala, poput tužbalica, vučarskih pjesama i koleda, zadržali su se do danas.

Posebno ističe značaj guslanja kao najvažnijeg vokalno-instrumentalnog izvođenja, te podsjeća da su crnogorske narodne pjesme pjevane u netemperovanom sistemu, što ih razlikuje od drugih balkanskih tradicija. Jerkov objašnjava da je u Crnoj Gori tekst uvijek bio važniji od melodije, a guslari su nekada svirali na dva načina – prostiji način gdje gusle prate pjevanje i umjetnički tip gdje gusle i pjevanje imaju različite melodije.

Profesor naglašava da je muzička tradicija Crne Gore posebna i da narod nije samo preuzimao, već i stvarao kulturne vrijednosti koje čine osnovu sopstvene muzičke kulture. Takođe, ističe da su Crnogorci muzičan narod, uprkos tvrdnjama da nisu, te da je problem u percepciji i nedovoljnoj muzikalanosti slušalaca.

Jerkov zaključuje da geografija, način života i mentalitet Crnogoraca utiču na njihov muzički izraz, te da je krajnje vrijeme da se očuvanju muzičke baštine pristupi ozbiljnije i sistematičnije.