Skupština CG peti put pokušava da izabere članove Fiskalnog savjeta

Skupština Crne Gore za tri godine i četiri javna poziva nije uspjela izabrati tri člana Fiskalnog savjeta, što budi sumnje da parlamentarna većina ne može da se usaglasi oko svojih "podobnih" kandidata, što je za svaku osudu. Očigledno da politički subjekti žele kandidata na kojeg mogu da vrše politički uticaj. Očito da parlamentarna većina kalkuliše u okviru svojih usko partijskih interesa, zanemarujući interese Crne Gore u pristupanju EU.

Osnivanje Fiskalnog savjeta definisano je članom 27a Zakona o budžetu i fiskalnoj odgovornosti Crne Gore. Ovim članom zakona definisano je da je Fiskalni savjet nezavisno tijelo koje prati sprovođenje fiskalne politike, analizira javne finansije, daje prijedloge i mjere za unapređenje budžetske discipline. Takođe, Fiskalni savjet upozorava na fiskalne rizike, procjenjuje održivost javnih finansija i trebalo bi da doprinese većoj odgovornosti u upravljanju javnim i državnim novcem. Posebno treba izdvojiti ulogu Fiskalnog savjeta koji treba da analizira makroekonomske i fiskalne tokove, fiskalne rizike, uticaj penzijskog i zdravstvenog sistema, planiranih i datih koncesija, planiranih i zaključenih ugovora o javno privatnom partnerstvu, poslovanje opština i privrednih društava u kojima država ili opština imaju većinski vlasnički udio, na održivost javnih finansija i primjenu kriterijuma fiskalne odgovornosti. Upravo ovaj djelokrug rada Fiskalnog savjeta najviše "žulja" parlamentarnu većinu.

Podsjećam da je Državna revizorska institucija upravo najveći broj negativnih mišljenja izrekla privrednim subjektima u kojima država ima većinski udio (CEDIS, Solar gradnja, Rudnik uglja Pljevlja, Regionalni vodovod Budva, Plantaže 13 jul i sl.), kao i lokalnim samoupravama (Kolašin, Andrijevica, Nikšić, Tivat, Herceg Novi i sl.). Takođe, Državna revizorska institucija je do 31.12.2025. godine vršila ocjenu primjene kriterijuma fiskalne politike Crne Gore i konstatovala da se oni krše u više navrata iz godine u godinu. Za takvo ponašanje odgovornih niko nije pozvan na odgovornost niti snosio bilo kakve konsekvence.

U izvještajima DRI su date ocjene i analize, strategija, smjernica i godišnjeg Zakona o budžetu koji nijesu usklađeni sa zakonskim kriterijumima. Takođe ocjena kriterijuma fiskalne usklađenosti pokazuje nizak stepen realizacije statičkih i dinamičkih indikatora što je alarm za javne finansije.

Formiranje Fiskalnog savjeta je jedno od ključnih završnih mjerila koje je Evropska komisija postavila Crnoj Gori kako bi privremeno zatvorila predovaračko poglavlje 17. EU zahtijeva da se uspostavi u našoj zemlji stabilan, transparentan i nezavisan sistem upravljanja javnim finansijama. Fiskalni savjet je prepoznat kao ključna institucija za ostvarivanje toga cilja u okviru ekonomske politike koja čini drugu polovinu (pored monetarne) Poglavlja 17. EU teži da fiskalna politika ne bude prepuštena isključivo političkim odlukama Vlade. Dakle, Fiskalni savjet ne smije biti potčinjen izvršnoj vlasti kako bi se obezbijedila dugoročna održivost javnih finansija.

U Poglavlju 17 Crna Gora se obavezala da će poštovati stroga pravila u pogledu makroekonomske stabilnosti. Zakon o budžetu i fiskalnoj odgovornosti CG propisuje evropske limite da budžetski deficit ne smije preći 3% BDP i da se javni dug ne bi trebalo da pređe 60% BDP. Fiskalni savjet je u zakonskoj obavezi da daje zvanično mišljenje na Godišnji završni račun budžeta i da ocijeni da li se kriterijumi fiskalne stabilnosti poštuju.

Iako postoji zakonski osnov za formiranje Fiskalnog savjeta, Skupština Crne Gore nikako da izabere tri člana ovog tijela zbog političkih kalkulacija i trgovine parlamentarne većine. Delegacija EU u Crnoj Gori redovno podsjeća da je puna operacionalizacija ovog tijela neophodna za održavanje dinamike pristupnih pregovora i konačno privremeno zatvaranje Poglavlja 17.

Da li će peti javni poziv koji treba da objavi Odbor za ekonomiju, finansije i budžet biti i posljednji ostaje da se vidi u narednim danima?