Društvo
Ruske hibridne operacije prijetnja evropskoj bezbjednosti
Vlasti Italije razotkrile su rusku obavještajnu aktivnost usmjerenu na pribavljanje tehnologija NATO-a za geoprostornu i satelitsku obavještajnu djelatnost.
Za Antenu M piše: Oleksandr Levčenko
Odluka o protjerivanju diplomata donesena je nakon hapšenja dvojice bivših pripadnika italijanskih obavještajnih službi, koji se terete za odavanje povjerljivih informacija ruskim diplomatama. Prema navodima italijanskog tužilaštva i karabinjera, uhapšeni su sarađivali sa službenikom Ambasade Ruske Federacije u Rimu, kojem su u zamjenu za novčanu naknadu dostavljali tajne podatke od značaja za nacionalnu bezbjednost.
Italijanska unutrašnja bezbjednosna služba AISI utvrdila je da su ruske obavještajne službe vrbovale bivše pripadnike italijanske obavještajne zajednice radi pribavljanja informacija o nacionalnoj odbrambenoj industriji i vojnotehničkim programima. Osim toga, osumnjičeni se terete i za odavanje ličnih podataka pripadnika kontraobavještajne službe, čime su ugrozili sprovođenje operativnih aktivnosti italijanskih bezbjednosnih struktura.
Posebnu zabrinutost izaziva činjenica da su, prema rezultatima istrage, uhapšeni ruskoj strani dostavljali informacije o NATO sistemima satelitskog nadzora i svemirske geoinformacione infrastrukture. To ukazuje na ciljane pokušaje Kremlja da stekne pristup kritično važnim vojnim tehnologijama Alijanse.
Ovaj slučaj potvrđuje da Rusija sistematski koristi svoja diplomatska predstavništva kao paravan za sprovođenje obavještajnih aktivnosti usmjerenih na prikupljanje informacija iz oblasti vojne tehnologije, odbrane i visokih tehnologija. Takve aktivnosti predstavljaju direktnu prijetnju nacionalnoj bezbjednosti Italije i drugih država članica NATO-a. Razotkrivanje ove agenturne mreže takođe pokazuje nastojanja ruskih obavještajnih službi da prodru u ključne elemente bezbjednosnog sistema evropskih država i prikupljene informacije iskoriste za sprovođenje hibridnih operacija protiv Alijanse.
Uporedo sa špijunskim aktivnostima, ruske obavještajne službe intenzivno razvijaju mrežu za vrbovanje izvršilaca diverzija na teritoriji Evropske unije. Prema informacijama više evropskih medija, putem aplikacije Telegram sprovodi se masovna potraga za osobama spremnim da za novčanu naknadu pale vojnu tehniku NATO-a, objekte kritične infrastrukture i druge strateške ciljeve.
Vrbovanje se prikriva oglasima za „laganu zaradu“, „jednostavne tehničke poslove“ ili „stabilan dodatni prihod“. Izvršiocima se nudi između 1.500 i 3.000 američkih dolara za izvođenje diverzija. Prema procjenama novinarskih istraga, samo od početka 2026. godine na Telegramu je evidentirano više od 20 miliona ovakvih poruka. Značajan dio naloga registrovan je na telefonske brojeve iz Indije, Irana i pojedinih arapskih država, što dodatno otežava njihovu identifikaciju.
Tokom proljeća i ljeta 2026. godine aktivnosti ruske mreže za vrbovanje proširile su se na države srednje Evrope i baltičkog regiona. Ruske obavještajne službe aktivno regrutuju lokalno stanovništvo, migrante i finansijski ugrožene osobe putem gradskih Telegram grupa za zapošljavanje i drugih komunikacionih kanala. Nakon izvršenja zadatka, novac se u roku od nekoliko minuta isplaćuje putem kripto-novčanika ili posredničkih bankovnih računa, nakon dostavljanja video-snimka diverzije sa unaprijed dogovorenom kodnom riječi.
Radi prikrivanja vlastite umiješanosti, Kremlj sve češće primjenjuje taktiku „lažne zastave“, organizujući diverzije preko stranih državljana ili lokalnih izvršilaca. Takav pristup omogućava ruskim obavještajnim službama da otežaju utvrđivanje izvora napada, smanje rizik od razotkrivanja i izbjegnu direktnu međunarodnu odgovornost za organizovanje terorističkih aktivnosti.
Evropske bezbjednosne službe procjenjuju da su razmjere ruske hibridne kampanje bez presedana. Učestalost ozbiljnih incidenata, uključujući podmetanje požara, vandalizam, velike sajber napade, eksplozije i pokušaje atentata, već premašuje jedan slučaj svaka dva dana. Masovno širenje miliona oglasa za vrbovanje putem Telegrama pokazuje da su paljenje lokomotiva u Poljskoj, uništavanje vojne tehnike NATO-a u Litvaniji i špijunske aktivnosti u Letoniji elementi jedinstvene koordinisane kampanje Kremlja usmjerene na iscrpljivanje evropskog bezbjednosnog sistema.
U baltičkim državama aktivnosti mreža za vrbovanje prvenstveno su usmjerene na uništavanje vozila i specijalne tehnike NATO-a. Za potvrđeno uništenje vojnog terenskog vozila izvršiocima se isplaćuje približno 1.500 američkih dolara.
U Poljskoj je u junu 2026. godine u regionalnim Telegram grupama Varšave, Vroclava i drugih gradova registrovano više stotina gotovo identičnih oglasa na ruskom jeziku, u kojima se nudila nagrada do 3.000 američkih dolara za podmetanje požara u humanitarnim skladištima, kancelarijama političkih stranaka, centrima za regrutaciju stranih dobrovoljaca, objektima željezničke infrastrukture, baznim stanicama mobilne telefonije i privatnim automobilima sa ukrajinskim registarskim oznakama. Za potvrdu koordinata i vremena izvršenja zadataka korišćen je softver Timestamp Camera.
Početkom 2026. godine u Češkoj je razbijena ruska agenturna mreža koja je organizovala nabavku i krijumčarenje električnih upaljača za detonatore redovnim autobuskim linijama. Prema procjenama organa za sprovođenje zakona, upravo je preko tog kanala omogućena diverzija protiv češke fabrike bespilotnih letjelica u Pardubicama.
Sve navedene činjenice ukazuju da ruske obavještajne službe sve intenzivnije koriste civilnu transportnu infrastrukturu, poštanske servise i digitalne platforme za organizovanje diverzantskih aktivnosti na teritoriji Evropske unije. Glavne potencijalne mete ostaju energetska infrastruktura, transportna čvorišta, odbrambena preduzeća i industrijski objekti. Posljedice takvih napada mogu izazvati ne samo velike ekonomske gubitke nego i brojne civilne žrtve.
Pored diverzija i špijunaže, ruske obavještajne službe nastavljaju aktivno da se miješaju u izborne procese evropskih država. Prema zvaničnom izvještaju francuske službe za suzbijanje stranog digitalnog uplitanja VIGINUM, tokom opštinskih izbora u Francuskoj 15. i 22. marta 2026. godine zabilježena je opsežna informaciona operacija usmjerena na podršku radikalnim političkim snagama lojalnim Kremlju.
Prema podacima VIGINUM-a, ruske strukture koristile su širok spektar instrumenata digitalnog uticaja, uključujući izradu falsifikovanih informativnih sadržaja, kloniranje službenih internet stranica lokalnih medija i političkih kandidata te masovno širenje dezinformacija putem društvenih mreža.
Jedan od najupečatljivijih primjera bila je kampanja protiv kandidata za gradonačelnika Pariza Pjera-Iva Burnazela, predstavnika desnog centra iz stranke Horizons. Hakeri su izradili kopiju njegove službene internet stranice i na društvenoj mreži X proširili montirani video-snimak sa lažnim tvrdnjama da političar namjerava pretvoriti Centar Georges Pompidou u veliki centar za smještaj migranata. Sam Burnazel službeno se obratio VIGINUM-u zahtijevajući da se ovaj slučaj istraži kao primjer stranog miješanja u izborni proces.
Osnivanje VIGINUM-a bilo je direktan odgovor Francuske na operaciju „MacronLeaks“ iz 2017. godine, kada su hakerske grupe povezane s ruskom vojnom obavještajnom službom, dva dana prije drugog kruga predsjedničkih izbora, objavile veliku količinu ukradene interne prepiske iz izbornog štaba Emanuela Makrona, nakon čega je njen sadržaj masovno distribuiran putem koordinisanih mreža botova.
Najnovije istrage francuskih bezbjednosnih službi potvrđuju da su ruske informaciono-psihološke operacije poprimile sistemski karakter i predstavljaju jednu od ključnih dugoročnih prijetnji demokratskim institucijama Evrope. Kombinacija špijunaže, diverzija, sajber napada, informacionih operacija i miješanja u izborne procese ukazuje da Ruska Federacija sprovodi sveobuhvatnu strategiju hibridnog ratovanja usmjerenu na slabljenje jedinstva NATO-a, podrivanje otpornosti Evropske unije i urušavanje temelja evropskog bezbjednosnog poretka.
Najnovije vijesti u vašem džepu!