Društvo
Rojters: Plutonijum ne nudi brzo rješenje za nestašicu nuklearnog goriva u SAD
Administracija Donalda Trampa pregovara o pretvaranju plutonijuma iz doba Hladnog rata u gorivo za nove nuklearne reaktore, ali rizici i troškovi bezbjednosti mogu usporiti planove.
Komad plutonijuma veličine grejpfruta, ako dospije u pogrešne ruke, mogao bi poslužiti za izradu atomske bombe jednake snage kao ona koju su SAD bacile na japanski grad Nagasaki tokom Drugog svjetskog rata. Čak je i prašina ovog radioaktivnog elementa, čiji je period poluraspada 24.000 godina, potencijalno smrtonosna ako se udahne.
Administracija predsjednika SAD Donalda Trampa nastavlja pregovore sa kompanijama o pretvaranju plutonijuma iz doba Hladnog rata u gorivo za novu generaciju nuklearnih reaktora, što je dio strategije za obezbjeđivanje energije za rast američkih data centara.
Međutim, plan nosi rizik od velikih kašnjenja i visokih troškova bezbjednosti zbog opasnosti plutonijuma.
"Ovo je plutonijum koji se može koristiti za izradu oružja. Veoma sam zabrinut da postoje veliki dijelovi rizika s kojima će se na kraju suočiti poreski obveznici", rekao je Ros Matzkin-Bridžer, stručnjak za nuklearnu bezbjednost.
Prošlog mjeseca izabrano je pet kompanija za završnu fazu pregovora o pretvaranju 19,7 tona plutonijuma, uključujući materijal iz demontiranih nuklearnih bojevih glava, u gorivo za reaktore.
Skladištenje plutonijuma dugo je problem za američku vladu, a industrija traži načine da ostvari Trampov cilj četvorostrukog povećanja nuklearnih kapaciteta do 2050. godine, dok potražnja za električnom energijom raste.
Kongresmen Bil Foster upozorio je na velike troškove bezbjednosti i potrebu za pažljivom procjenom ekonomičnosti programa.
Ministarstvo energetike očekuje da će većina zaposlenih u objektima za rukovanje plutonijumom imati najviši nivo bezbjednosnih dozvola, a kompanije moraju dostaviti planove za bezbjednost materijala.
Kompanija Oklo smatra da plutonijum može biti gorivo dok SAD ne prošire domaće zalihe uranijuma. Portparolka Okla rekla je da bi korišćenje plutonijuma eliminisalo potrebu za drugim skupim državnim planom razblaživanja i odlaganja.
Oklo će ulagati u transport, infrastrukturu i regulatorne zahtjeve, uključujući bezbjednost i zaštitu.
Ministar energetike Kris Rajt bio je član upravnog odbora Okla prije ulaska u administraciju, ali se izuzeo iz pitanja vezanih za kompaniju.
Izvršni direktor Egzodis enerdži istakao je da nijedan objekat ne može dobiti dozvole bez rješavanja pitanja zaštite radnika i bezbjednosti materijala.
Osnivač Šajn tehnolodžis rekao je da plutonijum nakon fisije u reaktoru više ne može služiti za izradu bombi, te da je sagorijevanje plutonijuma odgovoran način postupanja.
Američka istorija pretvaranja plutonijuma u gorivo bila je problematična. Program MOKS goriva ukinut je 2018. zbog visokih troškova.
Oklo planira koristiti plutonijum u brzim reaktorima za koje tvrdi da su efikasniji od MOKS reaktora. Jedna tona plutonijuma u brzom reaktoru mogla bi obezbijediti energiju za gotovo milion domaćinstava godinu dana.
Brzi reaktori u SAD do sada su korišćeni samo u istraživačke svrhe.
Ernest Moniz, bivši ministar energetike, smatra da je jednostavnije i jeftinije razblažiti i odložiti plutonijum.
"Očekujem da će vlada na kraju platiti ogroman dio svega što se ovdje dešava, uključujući svu bezbjednosnu infrastrukturu potrebnu za plutonijum koji se može koristiti za izradu nuklearnog oružja", rekao je Moniz.