Radulović: Crna Gora se ne brani evropskim štrikovima, već institucijama

Prof. dr Branislav Radulović, koji je još devedesetih javno podržavao evropsku, antiratnu, građansku i nezavisnu Crnu Goru, za Standard govori o iskustvu od 35 godina na javnoj sceni. On smatra da je ideja nezavisne i evropske Crne Gore superiorna, ali da proces nije završen. Država se, kako upozorava, ponovo brani od istih matrica, samo sofisticiranijih sredstava. Od medija i crkve, preko društvenih mreža i "kulturnih" projekata, do unutrašnje simulacije reformi i spoljne politike "stabilokratije", Radulović opisuje Crnu Goru kao klatno koje ima snage da ode na pravu stranu istorije, ali se uvijek nađe neko da ga vraća unazad.

On ocjenjuje da Crna Gora nakon 2006. nije izgradila dovoljno snažnu obrazovnu, kulturnu i medijsku infrastrukturu, te da se država opasnije "oburdava" iznutra nego spolja. Ipak, 21. maja ove godine na trgovima je stasala nova generacija koja neće samo braniti, već i graditi bolju i pravedniju Crnu Goru. Njegova ključna poruka je da smisao evropskih integracija nije samo upisivanje teritorije Crne Gore u EU, nego da se crnogorsko društvo iznutra promijeni i počne da živi benefite tog procesa.

Radulović navodi da je ideja evropske, antiratne, građanske i nezavisne Crne Gore danas dominantna i superiorna u odnosu na antievropsku, klerikalnu, etnofederalističku i unionističku ideju. Međutim, dio nosilaca vlasti, pored deklarativnog zalaganja za evropske vrijednosti, u suštini radi suprotno, pa se stanje može porediti sa klatnom koje ima energiju da prevagne ka pravoj strani istorije, ali ga neko vraća unazad.

On objašnjava da politika "Načertanija" traje više od 120 godina, sa ciljem da se ospori crnogorski suverenitet, a da se danas ta politika nastavlja kroz kontrolu medija, politički angažman crkve, finansiranje lojalnih partija, društvene mreže i "kulturne" projekte. Radulović smatra da je ukupno postupanje srbijanskog predsjednika Aleksandra Vučića više stvar patologije nego politike, te da je Crna Gora već dokazala da se može odbraniti od spoljnog pritiska.

On komentariše i da je emitovanje spornog dokumentarca o referendumu iz 2006. "dno dna" i pozdravlja brzu odluku Agencije za audiovizuelne medijske usluge. Radulović smatra da je najveći hendikep Crne Gore neizgrađena obrazovna, kulturna i medijska infrastruktura, te da država može biti opasnije ugrožena iznutra nego spolja.

Govoreći o političarima koji su se protivili nezavisnosti, a sada je podržavaju, Radulović kaže: "Preobraženje je očito odlika Crnogorca, bez obzira na to kako se identifikovali i predstavljali." On navodi da se političke karijere često kreću od jednog do drugog pola crnogorskog političkog i nacionalnog klatna.

O Andriji Mandiću, Radulović kaže da aktuelni predsjednik Skupštine Crne Gore pokazuje intenzivnu transformaciju i više političkog pragmatizma nego ranije, ali da se ne može očekivati potpuna promjena.

Na pitanje o opasnosti od velikosrpskog nacionalizma, Radulović odgovara da će nacionalizam uvijek postojati u različitim oblicima, te da govor Mila Lompara u Beogradu pokazuje usađenu matricu koja Srbiju vraća u istočnjački civilizacijski krug.

"Ta matrica, bilo da se demonstrira oružano i nasilno kao 1919. godine, ili 'mirnim sredstvima' kao danas, primarno preko crkve i medija pod kontrolom centara iz Srbije," navodi Radulović.