PSSE usvojila rezoluciju o Srbiji: Zabrinutost zbog izbora, medija i moguće upotrebe soničnog oružja

Parlamentarna skupština Savjeta Evrope (PSSE) usvojila je rezoluciju o Srbiji u kojoj se ističe zabrinutost zbog izostanka dijaloga vlasti i opozicije, rizika po nezavisnost pravosuđa, korupcije, ograničenja slobode udruživanja i govora, kao i zbog stanja u medijima. Pomenuta je i moguća upotreba soničnog oružja protiv demonstranata.

Za rezoluciju je glasalo 89 predstavnika PSSE, 13 je bilo protiv, a četvoro uzdržano.

Nacrt rezolucije predstavili su izvjestioci Monitoring komiteta PSSE Viktorija Tiblom i Junus Emre, koji su u martu posjetili Beograd i razgovarali sa zvaničnicima Vlade, sudske vlasti, tužilaštva i civilnim društvom.

Tiblom je ocijenila da političku scenu Srbije karakterišu izražena polarizacija i dugotrajne tenzije između vlasti, predvođene predsjednikom Aleksandrom Vučićem i Srpskom naprednom strankom, s jedne strane, i opozicije, studentskog pokreta i organizacija civilnog društva, s druge strane.

Izvještaj navodi da bi naredni parlamentarni i predsjednički izbori trebalo da budu održani 2027. godine, uz napomenu da mogućnost prijevremenih izbora nije isključena.

Izvjestioci su ocijenili da dio ranijih preporuka međunarodnih tijela ostaje nerealizovan, posebno u oblastima sprečavanja zloupotrebe javnih resursa i unapređenja biračkih spiskova.

PSSE je izrazila zabrinutost i zbog navoda o nepravilnostima i incidentima tokom lokalnih izbora održanih 29. marta ove godine.

Poseban dio izvještaja odnosi se na posljedice tragedije u Novom Sadu iz 2024. godine, nakon koje su uslijedili masovni protesti. Navodi se da su protesti, koje su predvodili studenti i organizacije civilnog društva, otvorili pitanja odgovornosti, transparentnosti i borbe protiv korupcije.

Izvjestioci su naveli da su tokom protesta zabilježeni navodi o prekomjernoj upotrebi sile, privođenjima i pritiscima na učesnike demonstracija.

Junus Emre ukazao je na navode o upotrebi zvučnog uređaja tokom protesta u Beogradu 15. marta 2025. godine, dodajući da se tim slučajem bavi Evropski sud za ljudska prava, dok vlast negira upotrebu takvog sredstva.

"Štaviše, 19. juna je Više javno tužilaštvo u Beogradu zatražilo od policije da identifikuje i ispita svaku osobu koja je javno govorila o upotrebi zvučnog oružja, u okviru istrage o podsticanju na nasilno rušenje ustavnog poretka", rekao je Emre.

Kada je riječ o pravosuđu, u izvještaju se navodi da je Srbija sprovela važne reformske korake, uključujući ustavne izmjene i zakone za jačanje nezavisnosti pravosuđa, ali da su neka kasnija zakonska rješenja izazvala kritike i preporuke Venecijanske komisije.

PSSE je izrazila zabrinutost i zbog stanja slobode izražavanja, položaja nezavisnih medija, rada Regulatornog tijela za elektronske medije (REM), kao i zbog navoda o pritiscima na organizacije civilnog društva i aktiviste.

"Sastav Regulatornog tijela za elektronske medije (REM) nije u potpunosti obnovljen od novembra 2024. godine i sada je potpuno blokiran", kazao je Emre.

Izrazio je zabrinutost i zbog odmazde i drugih mjera zastrašivanja protiv nevladinih organizacija, aktivista civilnog društva i branitelja ljudskih prava, kao i zbog zakonodavnih inicijativa koje ograničavaju slobodu udruživanja.

"Brinu nas i otkrića o nadzoru srpskih novinara i aktivista, koje su objavili Amnesti internešenel i Balkanska istraživačka mreža", naveo je Emre.

U zaključku rezolucije navodi se da srpske vlasti treba da ulože dodatne napore radi ispunjavanja obaveza iz članstva u Savjetu Evrope, uz ocjenu da Parlamentarna skupština treba da nastavi da prati stanje u Srbiji.

Takođe, u dokumentu se navodi da je u vezi sa tragedijom u Novom Sadu više osoba bilo pritvoreno neposredno nakon događaja, uključujući bivšeg ministra saobraćaja, dok su neki osumnjičeni pušteni da se brane sa slobode.