Prvostepena presuda Tačiju i bivšim čelnicima OVK biće izrečena 16. septembra

Svi su u vrijeme obuhvaćeno optužnicom bili vodeći članovi Glavnog štaba OVK. Na kraju suđenja, u februaru ove godine, tužioci su zatražili da sudsko vijeće sve optužene proglasi krivim i osudi na po 45 godina zatvora. Optuženi su tvrdili da tužioci nijesu dokazali njihovu krivicu i zatražili su da ih sud oslobodi. Presudu će izreći sudsko vijeće kojim predsjedava Čarls Smit (Charles Smith) iz SAD, a u kojem su članovi Kristof Barte (Christoph Barthe) iz Njemačke, Ginel Metro (Guinael Mettraux) iz Švajcarske i rezervni sudija Fergal Gejnor (Gaynor) iz Republike Irske.

Suđenje je proglašeno završenim 18. februara, a vijeće je dva puta produžilo rok za izricanje presude zbog složenosti i obima postupka. Vijeće je preciziralo da razmatra iskaze oko 270 svjedoka, date u sudnici ili u pisanom obliku, kao i 5.497 dokaznih predmeta. Zapisnik sa ovog postupka ima 29.238 stranica, precizirale su sudije.

Tači (58), Veselji (58), Seljimi (55) i Krasnići (75) optuženi su za zločine nad Srbima, Romima i Albancima, proglašenim za „kolaboracioniste“, u oko 40 pritvora OVK na Kosovu, kao i u Kukešu i Cahanu na sjeveru Albanije, od marta 1998. do novembra 1999. godine. Prema optužnici, Tači, Veselji, Seljimi i Krasnići individualno su krivično odgovorni za zlodjela pripadnika OVK počinjena tokom nemeđunarodnog oružanog sukoba u okviru „širokih i sistematskih napada na osobe osumnjičene da su se protivile OVK“.

Optužnica ih u deset tačaka tereti za progon na političkoj i etničkoj osnovi, zatvaranje, nezakonito hapšenje i pritvaranje, druge nehumane postupke, okrutno postupanje, prisilni nestanak, mučenje (dvije tačke) i ubistva (dvije tačke). Pripadnici OVK počinili su zločine nad približno 407 pritvorenika, od kojih je najmanje 102 ubijeno, od marta 1998.

do septembra 1999. godine, navodi se u optužnici. U optužnici je identifikovano 75 žrtava – 51 srpska, 23 albanske i jedna romska. Šest tačaka optužnice tereti Tačija, Veseljija, Seljimija i Krasnićija za zločine protiv čovječnosti, a četiri za ratne zločine. Prema optužnici, Tači, Veselji, Seljimi i Krasnići bili su učesnici u udruženom zločinačkom poduhvatu.

Cilj tog zločinačkog poduhvata bilo je preuzimanje kontrole nad cijelim Kosovom nasiljem nad svima koje je OVK smatrala „protivnicima“. Kao saučesnici u zločinačkom udruženju u optužnici su navedeni i oficiri OVK: Azem Sulja, Ljah Brahimaj, Fatmir Ljimaj, Sulejman Seljimi, Rustem Mustafa, Šukri Buja, Ljatif Gaši i Sabit Geci.

Svi optuženi izjasnili su se da nijesu krivi. U pritvoru u Hagu nalaze se od hapšenja na Kosovu 4. i 5. novembra 2020. godine. Suđenje Tačiju i saoptuženima počelo je pred sudom u Hagu 3. aprila 2023. godine, a tužioci su dokazni postupak okončali 15. aprila prošle godine. U haškoj sudnici svjedočilo je 125 svjedoka optužbe, dok su izjave desetina drugih svjedoka tužioci uveli kao pisane dokaze.

Dokazni materijal tužilaštva čini i 3.000 dokumenata na albanskom, srpskom i engleskom jeziku. U odbranu Tačija svjedočilo je sedam svjedoka, bivših britanskih i američkih zvaničnika, među kojima su general Vesli Klark (Wesley Clark) i ambasador Kristofer Hil (Christopher Hill), koji su se sa njim sastajali i razgovarali 1998.

i 1999. godine. Ti svjedoci dali su gotovo istovjetne iskaze da Tači nije bio vojni komandant, već politički predstavnik OVK i da nije mogao biti odgovoran za zločine iz optužnice. Prema iskazima svjedoka odbrane, OVK nije bila organizovana vojska sa centralnom komandom i komandnim lancem. Na pitanja tužilaca, Klark, Hil i drugi svjedoci Tačijeve odbrane potvrdili su, međutim, da u to vrijeme nijesu imali detaljnije informacije o unutrašnjoj organizaciji i djelovanju OVK na terenu, niti o otmicama i pritvaranju civila.

Dokaze odbrane u pisanom obliku priložili su i zastupnici četvrtooptuženog Krasnićija. Smatrajući da tužioci nijesu dokazali njihovu krivicu, drugooptuženi Veselji i trećeoptuženi Seljimi nijesu izvodili svjedoke odbrane. Na suđenju Tačiju i saoptuženima učestvuje i više od 150 žrtava zločina iz optužnice. Sud je tokom procesa saslušao izvještaje dvojice vještaka o materijalnoj, fizičkoj i mentalnoj šteti koju su žrtve pretrpjele.

Ukoliko Tači, Veselji, Seljimi i Krasnići budu proglašeni krivim, sve žrtve koje učestvuju u suđenju imaće pravo na obeštećenje. Specijalizovana vijeća Kosova, kako se sud zvanično zove, osnovala je 2015. godine Skupština Kosova pod međunarodnim pritiskom izazvanim izvještajem izvjestioca Savjeta Evrope Dika Martija o zločinima OVK na Kosovu i u Albaniji, objavljenim 2011.

godine. Sud je formalno dio pravosudnog sistema Kosova, ali radi u Hagu. U presudama i drugim dokumentima sud je utvrdio da na Kosovu vlada uporna klima zastrašivanja i uznemiravanja svjedoka protiv optuženih pripadnika nekadašnje OVK.