Problemi u zajedničkim evropskim odbrambenim projektima: FCAS i MGCS pod znakom pitanja

Krah projekta borbenog aviona FCAS i kriza oko tenka MGCS jasno pokazuju probleme zajedničke evropske politike naoružavanja: interesi nemačkih i francuskih kompanija imaju veću težinu od zajedničkih interesa.

Eurosatory, najveći francuski sajam naoružanja, održava se svake dvije godine u Vilpentu kod Pariza, gdje se više od 2.000 izlagača susreće sa vojnim zvaničnicima, političarima i stručnim posjetiocima. Evropske vlade ulažu stotine milijardi evra kako bi postale vojno nezavisnije od SAD.

Međutim, najveće evropsko obećanje o strateškoj autonomiji nedavno je doživjelo neuspjeh: Njemačka i Francuska su faktički okončale zajedničku izgradnju borbenog aviona šeste generacije, jer ključni dio sistema FCAS više neće biti razvijan zajednički.

Francuska ministarka odbrane Katrin Votren nije pomenula ovu temu u svom govoru, ali problemi se ne odnose samo na avion, već i na projekat borbenog tenka MGCS. Kada su 2017. predsjednik Emanuel Makron i kancelarka Angela Merkel pokrenuli FCAS kao odgovor na Bregzit i izbor Donalda Trampa, projekat tenka MGCS je takođe bio dio tog plana, sa Francuskom kao liderom aviona i Njemačkom kao vođom tenka. Makron je upozorio da bi neuspjeh FCAS mogao ugroziti i MGCS.

Armin Paperger, čelnik njemačkog koncerna Rajnmetal, izjavio je da Pariz razmatra drastično smanjenje budžeta za MGCS, iako konačna odluka još nije donesena. Ulrike Franke iz Evropskog savjeta za spoljne odnose smatra da je projekat tenka od početka bio teži i sporiji od FCAS.

Njemačko Ministarstvo odbrane navodi da su se Njemačka i Francuska dogovorile da nastave razvoj MGCS "nezavisno od platforme" i fokusiraju se na srž programa, ali ostaje pitanje da li će zajednički borbeni tenk ostati potreban.

Različiti zahtjevi vojski otežavaju razvoj: Bundesver preferira maksimalnu zaštitu i vatrenu moć za istočno krilo NATO, dok Francuzi favorizuju lakše tenkove za brze intervencije. Nemački ministar odbrane Boris Pistorijus smatra odbrambenu industriju odgovornom za propast FCAS, navodeći da su vlade željele da nastave projekat, ali su im ruke bile vezane.

Francuski koncern Daso je bio zahtjevan partner u FCAS, a iscrpljujući sporovi oko patenata i rukovođenja pretvorili su se u borbu za industrijsko tehnološko vođstvo. Slična situacija je i kod MGCS, gdje je Rajnmetal, koji želi da do 2030. postane najveći proizvođač naoružanja u Evropi, narušio ravnotežu projekta.

Rajnmetal je 2019. na Eurosatoryju predstavio borbeni tenk Panter KF51 kao alternativu francusko-nemačkom MGCS, što je poslovno racionalno, ali problematično za zajednički projekat. KNDS je nedavno predstavio borbeni tenk za francusku vojsku baziran na Leopardu 2.

Problemi se ne tiču samo ova dva projekta; i program Eurodron, koji razvijaju Njemačka, Francuska, Italija i Španija, suočava se sa rastom troškova i kašnjenjima. Iako nije propao, Eurodron je primjer izazova evropske odbrambene saradnje.

Dok zajednički programi stagniraju, njemačka odbrambena industrija samostalno ubrzava poslovanje, što izaziva zabrinutost u Parizu zbog moguće njemačke dominacije. Francuski senator Sedrik Perrin kaže: "Prešli smo iz faze različitih u fazu suprotstavljenih ambicija." Njemačka se fokusira na masovno širenje vojne industrije, finansirano i posebnim fondom usvojenim prošle godine.

Njemačko-francuski raskol i njegove posljedice za Evropu su glavna tema sajma u Parizu. Evropska industrija može praviti vrhunske sisteme naoružanja, ali dok nacionalne industrijske politike dominiraju, evropska odbrambena saradnja ostaje neefikasna i podložna greškama, što ne smanjuje troškove za poreske obveznike.