Pritvori u Crnoj Gori pod pojačanim nadzorom Brisela i Strazbura zbog presude u predmetu Bigović

Izvršenje presude Evropskog suda za ljudska prava (ESLJP) u predmetu Bigović protiv Crne Gore moglo bi biti pod pojačanim nadzorom Komiteta ministara Savjeta Evrope, potvrđeno je iz više izvora Centru za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CIN-CG).

ESLJP je u predmetu Bigović utvrdio povrede zbog loših uslova pritvora i nezakonitosti u produženju pritvora, navodeći da su domaći sudovi često bez dovoljno obrazloženja produžavali pritvor, a ponekad su odluke o produženju kasnile i po dva mjeseca.

Vrhovni sud je nedavno potvrdio osuđujuće presude za ubistvo policijskog inspektora Slavoljuba Šćekića, ali nije uklonio sudski trag o kršenju prava optuženih tokom pritvora.

Zastupnik Crne Gore pred sudom u Strazburu Mirko Đuković potvrdio je da je Vlada krajem marta obaviještena o mogućem pojačanom nadzoru, posebno zbog nalaza Komiteta za sprečavanje torture (CPT) koji ukazuju na ozbiljne probleme u pritvorskom sistemu, uključujući užasne uslove i široku primjenu pritvora umjesto alternativnih mjera.

"U međunarodnom smislu, to bi moglo poslati nepovoljan signal, naročito u godini u kojoj Crna Gora nastoji da zatvori pregovaračka poglavlja 23 i 24. Takva odluka bi nesumnjivo povećala pažnju i zabrinutost partnera u Evropskoj uniji (EU) u odnosu na pitanja vladavine prava, uslova pritvora i djelotvornog izvršenja presuda Evropskog suda", kaže Đuković.

Iz Vrhovnog suda navode da će nastaviti da doprinose ostvarivanju standarda ESLJP kroz ujednačavanje sudske prakse i detaljno obrazlaganje odluka o pritvoru, te razmatranje alternativnih mjera kao što su nadzor, zabrana napuštanja boravišta i jemstvo.

Zamjenica Zaštitnika ljudskih prava i sloboda Mirjana Radović ističe da je ključno da se pritvor određuje kao krajnja mjera, uz obavezno razmatranje alternativnih mjera, te da je potrebno unaprijediti uslove u pritvorskim jedinicama, uključujući zdravstvenu zaštitu i smanjenje prenatrpanosti.

Ustavni sud Crne Gore često utvrđuje povrede prava na slobodu u pritvorskim predmetima, a broj pritvorenih i dalje raste. Prema podacima, u Spužu je oko 65% pritvorenih lica, dok ostali izdržavaju kaznu zatvora.

U periodu od 2020. do 2026. godine, Ustavni sud je u 103 predmeta utvrdio da redovni sudovi krše pravo na slobodu, navodeći da se pritvor često produžava šablonski, bez pravovremene kontrole i razmatranja blažih mjera.

U nekim slučajevima pritvor traje toliko dugo da gubi karakter procesne mjere i postaje kazna prije pravosnažne presude.

Iz Ministarstva pravde i Uprave za izvršenje krivičnih sankcija ističu da ozbiljno shvataju nalaze CPT i da će raditi na jačanju kapaciteta i izmjenama normativnog okvira.

Iz Vrhovnog suda su svjesni nalaza Ustavnog suda i nastoje da ubrzaju postupke i unaprijede praksu u skladu sa evropskim standardima.