Preminuo Alan Grinspen, dugogodišnji predsjednik Federalnih rezervi

Alan Grinspen, legendarni centralni bankar koji je gotovo dvije decenije predvodio Federalne rezerve, preminuo je danas u 101. godini života od komplikacija povezanih s Parkinsonovom bolešću, navela je njegova supruga u saopštenju.

„Bio je veliki čovjek koji je decenijama pomagao u oblikovanju američke ekonomije pod predsjednicima iz obje političke partije, ali je uvijek iskreno priznavao svoje greške“, kazala je Andrea Mičel, saopštila je njegova supruga gotovo tri decenije.

„Za mene je bio moj muž, čovjek koji je oblikovao moj život još od našeg prvog sastanka 1984. godine. Imao je ‘iracionalni entuzijazam’ prema bejzbolu, timu Washington Commanders, tenisu, golfu i muzici, posebno džezu“, dodala je.

„Ostaće upamćen po svojoj briljantnosti i dobroti. Biti njegov životni saputnik bila je najveća radost mog života“.

Grinspen je rođen 6. marta 1926. u Njujorku. Bio je američki ekonomista koji je od 1987. do 2006. godine obavljao funkciju 13. predsjednika Federalnih rezervi. Radio je i kao privatni savjetnik, pružajući konsultantske usluge kompanijama preko svoje firme Greenspan Associates LLC.

Prvi put ga je za Federalne rezerve nominovao predsjednik Ronald Regan u avgustu 1987. godine. Nakon toga je više puta ponovo imenovan na uzastopne četvorogodišnje mandate, sve do penzionisanja 31. januara 2006. godine. Time je ostvario drugi najduži mandat na čelu ove institucije, iza Vilijama Mekčesnija Martina. Za njegovog nasljednika predsjednik Džordž V. Buš naimenovao je Bena Bernankea.

Grinspen je u Upravni odbor Federalnih rezervi došao iz konsultantskog sektora. Iako je u javnim nastupima bio nenametljiv, pozitivna medijska pažnja podigla je njegov ugled do te mjere da su ga pojedini posmatrači upoređivali sa „rok zvijezdom“. Demokratski lideri u Kongresu kritikovali su ga zbog navodnog politizovanja funkcije, posebno zbog podrške privatizaciji sistema socijalnog osiguranja i smanjenju poreza.

Mnogi ekonomisti smatraju da su politike jeftinog novca koje su Federalne rezerve vodile tokom Grinspenovog mandata, uključujući praksu poznatu kao „Grinspenov put“, bile jedan od glavnih uzroka pucanja dot-com balona i krize hipotekarnih kredita visokog rizika. Potonja kriza izbila je manje od godinu nakon njegovog odlaska iz Federalnih rezervi i, prema pisanju Wall Street Journala, narušila njegovu reputaciju.

Ekonomista sa Univerziteta Jejl, Robert Šiler, tvrdio je da je nakon pada cijena akcija tržište nekretnina postalo glavni izlaz za spekulativnu groznicu koju je prethodno podstaklo tržište akcija.

S druge strane, Grinspen je tvrdio da stambeni balon nije bio posljedica niskih kratkoročnih kamatnih stopa, već globalni fenomen izazvan postepenim padom dugoročnih kamatnih stopa širom svijeta. Prema njegovom mišljenju, to je bila direktna posljedica odnosa između visokih stopa štednje u zemljama u razvoju i nižih stopa štednje u razvijenim državama.