Društvo
Politico: EU planira novi početak u odnosima sa Srbijom, dok se približavaju izbori
Ti planovi Evropske unije, međutim, biće odloženi nakon što je predsjednik Srbije Aleksandar Vučić tokom vikenda najavio da planira da podnese ostavku i raspiše parlamentarne i predsjedničke izbore, čime je trenutak za takvu inicijativu postao politički osj...
Evropska unija priprema planove da „nagradi Srbiju“ zbog ublažavanja spornih zakona, kako bi podstakla zemlju da zaustavi nazadovanje u oblasti demokratije, piše Politico.
Politico podsjeća da je Skupština Srbije podržala ublažavanje spornih zakonskih odredbi za koje su međunarodni pravni stručnjaci upozoravali da bi narušile nezavisnost pravosuđa i oslabile borbu protiv organizovanog kriminala.
Evropska komisija sada razmatra načine da podstakne Beograd da nastavi sa reformama i spriječi ga da odustane od obaveza prema Evropskoj uniji, rekla su za Politico četiri zvaničnika uključena u izradu plana.
Govorili su pod uslovom anonimnosti.
Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen, zajedno sa francuskim predsjednikom Emanuelom Makronom i njemačkim kancelarom Fridrihom Mercom, sastala se sa Vučićem tokom samita u Crnoj Gori ranije ovog mjeseca. Tom prilikom razgovarali su o mogućnosti da Beograd bude „nagrađen“ ukoliko odustane od zakona koji nijesu u skladu sa članstvom u Evropskoj uniji, navela su dvojica zvaničnika.
Evropska unija i Venecijanska komisija – vodeće pravno tijelo Savjeta Evrope – upozoravali su da bi ti zakoni imali zastrašujući efekat na demokratiju i institucije u zemlji.
Smatrali su da bi mogli dovesti do smjene tužilaca za organizovani kriminal i ugušiti istrage o korupciji. Ti zakoni su potom ublaženi nakon glasanja u Skupštini Srbije u četvrtak.
„Postoji opšti osjećaj da ne bi trebalo potpuno da ‘izgubimo’ Srbiju“, rekao je jedan od zvaničnika, dodajući da, iako se zemlja Zapadnog Balkana neće uskoro pridružiti Evropskoj uniji, važno je da ostane uključena u proces pristupanja i da bude podstaknuta na sprovođenje reformi.
Evropska komesarka za proširenje Marta Kos razgovarala je u petak sa predsjednicom Skupštine Srbije nakon izmjene zakona, a tom prilikom razmatrani su „naredni koraci Srbije na njenom putu ka Evropskoj uniji“.
Međutim, u subotu je Vučić najavio da će podnijeti ostavku i da zemlju očekuju izbori.
„Ovo su moji posljednji dani i sedmice na mjestu predsjednika Republike. Nakon toga podnijeću ostavku“, rekao je Vučić pristalicama Srpske napredne stranke (SNS) na skupu u Beogradu, prenijeli su mediji.
Njegov drugi i posljednji predsjednički mandat trebalo je da istekne 2027. godine.
Uprkos dugotrajnim protestima i nezadovoljstvu javnosti zbog optužbi za korupciju, očekuje se da će se Vučić kandidovati za premijera.
„Prema onome što čujemo, još nije jasno ko će biti kandidati na predstojećim izborima“, rekla je u ponedjeljak novinarima glavna portparolka Evropske komisije Paula Pinjo.
EU upozorava da bi sredstva mogla biti uskraćena
Srbija je zvanično kandidat za članstvo u Evropskoj uniji od 2012. godine, ali joj je poručeno da bi mogla izgubiti više od milijardu eura finansijske pomoći zbog nazadovanja u oblasti demokratije i bliskih odnosa sa Rusijom.
Evropska unija je najveći pružalac finansijske pomoći Srbiji i odobrila je više od 586 miliona eura bespovratnih sredstava u periodu od 2021. do 2024. godine. Dodatnih do 1,5 milijardi eura dostupno je pod uslovom sprovođenja reformi. Prema podacima Vlade Srbije, zemlja je od 2000. godine primila više od sedam milijardi eura kroz sredstva i investicije Evropske unije.
Srbija sada nastoji da u narednim sedmicama otvori treći od šest pregovaračkih klastera.
„Srbija je upravo usvojila paket pravosudnih zakona koji je u potpunosti usklađen sa preporukama Venecijanske komisije“, rekao je Danijel Apostolović, ambasador Srbije pri Evropskoj uniji i glavni pregovarač.
„Otvaranje trećeg klastera bilo bi važno i za Srbiju i za Evropsku uniju. To bi predstavljalo prekretnicu u procesu pristupanja Srbije i konačno nam omogućilo da izađemo iz začaranog kruga u kojem se nalazimo godinama.“
Treći klaster, koji obuhvata konkurentnost, privredni rast, industrijsku politiku i usklađivanje sa Carinskom unijom Evropske unije, smatra se „manje osjetljivom“ oblašću u kojoj bi mogao biti ostvaren napredak uprkos velikim razlikama između dvije strane, rekao je jedan od zvaničnika.
Evropska komisija već pet godina preporučuje otvaranje novih pristupnih pregovora sa Srbijom, ali nailazi na protivljenje pojedinih država članica, čija je jednoglasna saglasnost neophodna.
Diplomate iz dvije prijestonice koje su skeptične prema napretku Srbije, međutim, upozoravaju da je otvaranje novog klastera i dalje malo vjerovatno.
„Vraćanje na početak poništavanjem štete koju ste sami napravili predstavlja minimum. To ne može biti dovoljno da zaslužite nagradu“, rekao je jedan od njih.
Najnovije vijesti u vašem džepu!