Ekonomija
Pola vijeka željezničkog saobraćaja na pruzi Beograd - Bar: od Baltika do rekonstrukcija
Željeznička pruga Beograd - Bar, duga 476 kilometara, simbol je velikih graditeljskih poduhvata i povezanosti Balkana sa Evropom. Od 1976. godine pruga je povezivala jug države sa evropskim centrima, a danas se najavljuju rekonstrukcije koje bi mogle vratit...
Željeznički pragovi u Baru leže na 12 metara nadmorske visine, isto kao i švedski grad Malme. Iako su udaljeni dvije hiljade kilometara, 1977. godine vozovi iz Bara prelazili su Baltik trajektima kako bi putnike doveli do Malmea.
Pruga Beograd - Bar duga je 476 kilometara, od čega kroz Srbiju 291,2 km, Crnu Goru 137 km i gotovo deset kilometara kroz Bosnu i Hercegovinu. Izgradnja je trajala 25 godina, od 1951. do 1976. godine, a gradilo ju je oko 20.000 radnika, uključujući omladinske radne brigade iz mnogih zemalja.
Josip Veber, autor monografije “111 godina željeznice u Crnoj Gori: 1901-2012.”, ističe da je pruga bila jedan od najvećih graditeljskih poduhvata u Jugoslaviji i simbol radnih saveznih akcija. Prvi vozovi krenuli su 30. maja 1976. godine, a elektrifikacija je završena 1977. godine.
Veber navodi da je 1976. postojao direktan voz iz Bara za Hamburg, a najbrži voz bio je “Titograd ekspres” sa putovanjem od oko devet sati. Takođe, saobraćali su brzi voz “Lovćen”, noćni “Njegoš” i “Meridijan ekspres” iz Berlina za Bar.
Tokom 1977. godine saobraćala su i spavaća kola iz Bara za Malme u Švedskoj, preko trajekta u istočnoj Njemačkoj. Do prije nekoliko godina postojao je i voz za Moskvu, koji je putovao dva i po dana, a putnici su uglavnom bili Rusi i Ukrajinci koji su zbog Hladnog rata preferirali voz umjesto aviona.
Linije koje su nekada povezivale Beograd sa Istanbulom, Solunom, Budimpeštom, Peći, Pragom, Sarajevom, Rijekom, Splitom, Zagrebom i Ljubljanom danas ne postoje.
Prije izgradnje pruge, putovanje iz Bara do Podgorice trajalo je oko osam sati, uključujući plovidbu Skadarskim jezerom. Tunel Sozina, probijen 1959. godine, skratio je putovanje na sat vremena.
Luka Bar i željeznica čine jedinstven logistički sistem. Ilija Pješčić, vršilac dužnosti izvršnog direktora Luke Bar, podsjeća da luka ove godine obilježava 120 godina postojanja. Luka je bila ključna za uvoz i izvoz roba iz Crne Gore, Srbije, Makedonije i drugih zemalja.
U 1989. godini, oko 55% robe u Luci Bar prevezena je željeznicom, dok je 2022. taj procenat bio oko 65%. Trenutno stanje željezničkih i drumskih veza nije optimalno, ali planirane rekonstrukcije obećavaju poboljšanja.
Slavko Došljak, željezničar sa preko 41 godinu iskustva, prisjeća se početaka karijere 1976. godine i rada na različitim pozicijama do šefa stanice u Podgorici. "Željeznica je meni dala sve, ali sam ja njoj dao puno. Bilo je izazova, radnih dana po 12 časova, obilazaka stanica i noćnih kontrola," rekao je Došljak.