Poglavlje 31: Usklađivanje spoljne politike i bezbjednosti Crne Gore sa EU

Poglavlje 31 – Vanjska, bezbjednosna i odbrambena politika odnosi se na usklađivanje spoljne politike Crne Gore sa Evropskom unijom (EU) i saradnju sa evropskim i međunarodnim partnerima u pitanjima mira, bezbjednosti i odbrane.

Poglavlje je otvoreno na Međuvladinoj konferenciji u Luksemburgu 24. juna 2014. godine, a uslovi za njegovo zatvaranje ispunjeni su već nakon dvije godine. Jedan od važnih koraka bio je obavještenje Crne Gore Sjedinjenim Američkim Državama u septembru 2024. godine o namjeri otkazivanja bilateralnog sporazuma o izuzeću američkih državljana iz nadležnosti Međunarodnog krivičnog suda.

Međutim, krajem 2024. godine Hrvatska je blokirala zatvaranje poglavlja nakon usvajanja Rezolucije o genocidu u Jasenovcu u Skupštini Crne Gore.

Evropska komisija je u Izvještaju o Crnoj Gori za 2025. ocijenila da je država ostvarila veoma dobar napredak u oblasti ovog poglavlja, zadržavši kontinuitet u potpunom usklađivanju sa izjavama visokog predstavnika EU i odlukama Savjeta o sankcijama, te usvojila novi zakon o restriktivnim mjerama u skladu sa preporukama EU i Radne grupe za finansijske mjere (FATF).

Poglavlje 31 obuhvata politički dijalog sa EU, saradnju sa međunarodnim organizacijama, kontrolu naoružanja, evropsku bezbjednosnu i odbrambenu politiku, saradnju sa NATO-om i borbu protiv terorizma.

Crna Gora je 100% usklađena sa Zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom EU, što podrazumijeva usklađivanje sa spoljnopolitičkim izjavama i odlukama EU, uključujući primjenu restriktivnih mjera, poznatih kao sankcije.

Poglavlje takođe obuhvata učešće u civilnim i vojnim misijama za upravljanje krizama, kontrolu naoružanja i saradnju sa međunarodnim organizacijama kao što su UN, OSCE, Savjet Evrope i NATO, čija je Crna Gora članica od 5. juna 2017.

Odluke iz ovog poglavlja utiču na rad banaka i kompanija koje moraju poštovati sankcije, na opremanje i obuku Vojske Crne Gore, kontrolu ilegalnog oružja i učešće u međunarodnim krizama.

Crna Gora se krajem februara 2022. pridružila svim sankcijama EU protiv Rusije nakon napada na Ukrajinu, što podrazumijeva primjenu restriktivnih mjera od strane nadležnih organa, banaka i kompanija.

Članstvo u međunarodnim organizacijama omogućava Crnoj Gori da štiti i promoviše svoje interese, jača stratešku poziciju i učestvuje u globalnim političkim tokovima. Primjer je članstvo u UN od 28. juna 2006. godine, gdje UN ostaju posvećen partner u izgradnji bolje budućnosti za Crnu Goru.

Saradnja sa EU omogućava učešće u međunarodnim misijama i podršku razvoju odbrambenih kapaciteta, kao što je paket podrške za Vojsku Crne Gore u vrijednosti od šest miliona EUR usvojen u februaru 2024. godine.

Kontrola naoružanja je važan dio poglavlja, a Crna Gora je potpisnik brojnih dokumenata u toj oblasti. Uništavanje oružja u Nikšiću 2023. godine predstavljalo je korak ka društvu sa više mira i bezbjednosti.

Neki od mitova i činjenica vezanih za Poglavlje 31:

• MIT: Usklađivanjem sa Zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom EU, Crna Gora gubi suverenitet.

• ČINJENICA: Članstvo u EU ne znači odricanje od suvereniteta, već usklađivanje i koordinaciju politike sa EU, uz učešće u kreiranju stavova.

• MIT: "Zatvaranje Poglavlja 31 automatski rješava sva otvorena pitanja sa susjedima."

• ČINJENICA: Bilateralni sporovi se rješavaju direktnim pregovorima ili drugim mehanizmima, ne zatvaranjem poglavlja.

• MIT: "Zatvaranjem ovog poglavlja, Crna Gora mora prekinuti ekonomske veze sa zemljama koje nijesu članice EU ili NATO-a."

• ČINJENICA: Poglavlje ne zabranjuje saradnju sa trećim zemljama, već zahtijeva usklađivanje sa zajedničkim stavovima i sankcijama EU.

• MIT: "Crna Gora šalje vojnike u Ukrajinu."

• ČINJENICA: Ministarstvo odbrane je demantovalo da će pripadnici Vojske Crne Gore biti raspoređeni u Ukrajini ili učestvovati u vojnim operacijama, navodeći da eventualno učešće podrazumijeva obuku ukrajinskih vojnika u zemljama EU.