Politika
PES obećao manjinskim partijama izmjene izbornih pravila za veći broj mandata
Pokret Evropa sad (PES) je manjinskim partijama obećao izmjene izbornog zakonodavstva u roku od 30 dana, koje bi omogućile veće zastupljenosti albanskih i hrvatskih stranaka u Skupštini Crne Gore, u zamjenu za podršku ustavnim izmjenama.
Vladajući Pokret Evropa sad (PES) obećao je manjinskim partijama da će u narednih 30 dana pripremiti izmjene izbornog zakonodavstva kojima bi se omogućila veća zastupljenost albanskih i hrvatskih stranaka u Skupštini Crne Gore, u zamjenu za podršku novim izmjenama Ustava.
Predstavnici PES-a sastali su se s manjinskim partijama uoči prvog glasanja o ustavnim izmjenama, koje su manjinske partije uslovile izmjenama Zakona o izboru odbornika i poslanika i Zakona o morskom dobru.
Manjinske partije traže da se albanskim listama omogući osvajanje četiri poslanička mandata, umjesto dosadašnja tri, kao i da se hrvatskim strankama olakša dolazak do jednog poslaničkog mjesta smanjenjem izbornog praga sa 0,35 na 0,25 odsto važećih glasova.
Sagovornik iz redova manjinskih partija rekao je da će o ovim pitanjima razgovarati i sa ambasadorom EU Johanom Satlerom, a moguće je uključivanje i predsjednika primorskih opština koje zahtijevaju izmjene Zakona o morskom dobru.
Predsjednici šest primorskih opština traže da se upravljanje morskim dobrom prenese na lokalne samouprave uz povećanje njihovog udjela u prihodima od korišćenja obale na 90 odsto, ali izmjene još nijesu usvojene zbog nedostatka dogovora u parlamentarnoj većini.
Manjinske partije su spremne na kompromise u vezi sa upravljanjem Morskim dobrom, uključujući da trajektna linija ostane u nadležnosti državne kompanije i da opštinama pripada 80 odsto prihoda od zakupa plaža.
U Skupštini su predstavnici PES-a pregovarali s manjinskim partijama, dok su predstavnici Nove srpske demokratije razgovarali s Evropskim savezom radi podrške ustavnim izmjenama. Poslanici manjinskih partija i jedan poslanik Evropskog saveza glasali su za nove izmjene Ustava koje se odnose na integritet vladinih funkcionera.
Predlog manjinskih partija predviđa da se glasovi albanskih izbornih lista sabiraju radi utvrđivanja ukupnog broja mandata, sa mogućnošću osvajanja do četiri mandata ako zajedno osvoje najmanje 2,8 odsto važećih glasova. Mandati bi se dijelili među albanskim listama koje pojedinačno osvoje najmanje 0,7 odsto glasova.
Za hrvatske partije predloženo je da se glasovi sabiraju za jedan mandat ako zajedno osvoje najmanje 0,25 odsto glasova, a mandat bi pripao listi sa najmanje 0,2 odsto glasova, čime bi se smanjio prag sa dosadašnjih 0,35 odsto.
Crnogorski izborni zakon predviđa afirmativnu akciju za manjinske partije, koja omogućava zastupljenost u Skupštini i kada liste ne dostignu opšti cenzus od tri odsto.
Na izborima 2023. četiri samostalne manjinske liste osvojile su deset mandata, od kojih je šest pripalo Bošnjačkoj stranci, tri albanskim listama i jedan Hrvatskoj građanskoj inicijativi.
Na prethodnim izborima manjinske liste su osvajale između četiri i šest mandata, a izbori 2012. godine bili su značajni jer je tada prvi put primijenjen model afirmativne akcije koji omogućava sabiranje glasova manjinskih lista iste nacionalne zajednice.
Na izborima 2009. godine važio je drugačiji sistem, sa posebnim biračkim mjestima za albanske predstavnike i pet poslaničkih mandata, ali bez posebnog režima za bošnjačke i hrvatske partije.
Romi i Muslimani takođe traže svoj mandat u parlamentu.