Društvo
Novi Zakon o lokalnoj samoupravi: Status grada moglo bi dobiti samo pet opština
Prema predlogu Zakona o lokalnoj samoupravi, status grada bi mogle dobiti samo opštine koje ispunjavaju demografske i fiskalne uslove, a trenutno ih ima pet.
Ministar javne uprave Maraš Dukaj predstavio je predlog Zakona o lokalnoj samoupravi, ističući da neće sve lokalne samouprave odmah moći postati gradovi.
Prema demografskom kriterijumu, opštine sa više od 10.000 stanovnika mogu steći status grada, što trenutno ne ispunjavaju Šavnik, Žabljak, Plav, Andrijevica, Gusinje, Kolašin, Mojkovac, Petnjica i Plužine. Glavni grad Podgorica i Prijestonica Cetinje zadržavaju svoje statuse, dok se u preostalih 14 opština mogu tražiti kandidati za gradove.
Pored demografskog, postoje i fiskalni uslovi: učešće sopstvenih prihoda u ukupnim prihodima u posljednjih pet godina mora biti veće od 30 odsto, a organi i javne službe ne smiju imati poreskog ili drugog duga prema državi dvije godine prije sticanja statusa grada.
Prema dostupnim podacima, ove uslove trenutno ispunjavaju samo Tuzi, Zeta, Tivat, Budva i Kotor.
Zakon definiše grad kao urbanizovanu sredinu koja zbog ekonomskog, administrativnog, kulturnog, turističkog, obrazovnog ili zdravstvenog značaja predstavlja razvojni i funkcionalni centar šireg područja. Gradovi će imati prenesene poslove u oblastima obrazovanja, primarne zdravstvene zaštite, socijalne i dječje zaštite, zapošljavanja i drugim oblastima od interesa za lokalno stanovništvo, što opštine neće moći da obavljaju.
Odluku o pokretanju postupka za sticanje statusa grada donosi skupština opštine, na predlog predsjednika opštine ili jedne trećine odbornika, uz obavezno izrađen elaborat o ispunjenosti uslova. Ministarstvo javne uprave pribavlja mišljenja nadležnih organa, a Vlada formira komisiju koja ocjenjuje ispunjenost uslova i donosi konačnu odluku.
Predsjednik Opštine Kotor Vladimir Jokić izjavio je: „Svakako, posebnost Kotora zaslužuje posebnu pažnju od strane države, ali i ovim možemo smatrati da će biti učinjen prvi korak u tom procesu.“
Predsjednik Opštine Tivat Željko Komnenović rekao je: „Tivat je jedan od gradova koji nema nijedan cent duga, tako da ne dugujemo ni za poreze ni za doprinose.“
Predsjednik Opštine Zeta Mihailo Asanović naveo je da imaju veći od 30 odsto udio sopstvenih prihoda i da nemaju dugove, ali da nemaju pet godina samostalnosti, već dvije.
Predsjednik Opštine Danilovgrad Aleksandar Grgurović kazao je da Danilovgrad ne ispunjava uslove za status grada zbog poreskog duga koji je u reprogramu do 2035. godine, iako demografski uslov ispunjavaju sa 18.617 stanovnika.
Potpredsjednik Opštine Nikšić Zoran Tomić istakao je da ispunjavaju demografski uslov sa 65.000 stanovnika i učešće sopstvenih prihoda, ali su u reprogramu poreskog duga od 2014. godine.
Zakon predviđa da gradonačelnik Glavnog grada može imati najviše četiri zamjenika, gradonačelnik Prijestonice ili grada najviše tri zamjenika, a predsjednik opštine najviše dva potpredsjednika. Takođe, gradonačelnik može imati do dva posebna savjetnika.
Zakonsko rješenje omogućava osnivanje gradskih opština u gradovima sa više od 50.000 stanovnika, čiji poslovi i organizacija se uređuju statutom i odlukama Glavnog grada ili grada.