Društvo
Naučni model procjenjuje kako će zgrade u Crnoj Gori reagovati na jak zemljotres
Profesori Građevinskog fakulteta Univerziteta Crne Gore razvili su model koji procjenjuje vjerovatnoću oštećenja različitih tipova zidanih objekata u zavisnosti od jačine zemljotresa.
Seizmička povredljivost zgrada zavisi od više faktora, među kojima su tip nosećeg sistema, spratnost, vrsta međuspratne konstrukcije i vrijeme izgradnje, odnosno propisi koji su važili u trenutku gradnje. Novi naučni model, razvijen od strane profesora Građevinskog fakulteta Univerziteta Crne Gore, prof. dr Jelene Pejović i prof. dr Nine Serdar, zajedno sa međunarodnim timom istraživača, pokušava da odgovori na pitanje: "Kako će zidane zgrade u Crnoj Gori reagovati na jak zemljotres?"
Model procjenjuje vjerovatnoću oštećenja tri najzastupljenije vrste zidanih objekata u Crnoj Gori: nearmirana kamena zidarija, nearmirana zidarija od opeke i uokvirena zidarija. Za svaku kategoriju razvijene su tzv. krive povredljivosti — matematički modeli koji pokazuju kolika je vjerovatnoća da objekat pretrpi određeni nivo oštećenja pri određenom intenzitetu podrhtavanja tla.
"Autori nijesu koristili samo teorijske pretpostavke, već su kombinovali postojeće modele iz Srbije, Slovenije i Italije, i prilagodili ih crnogorskim uslovima. Ključni korak bio je povezivanje tih modela sa stvarnim podacima o oštećenjima iz zemljotresa 1979. godine", navode sa UCG-a.
Analizirani su podaci za oko 40.000 objekata, od čega je više od 37.000 bilo zidanih, što je omogućilo da se model zasnuje na realnom stanju građevinskog fonda. Podaci su dodatno sistematizovani i prevedeni u savremeni format za izradu modela.
Konačni rezultat rada je heuristički model povredljivosti, nazvan EXPLORA, koji kombinuje iskustvo iz regiona, ekspertske procjene i empirijske podatke iz zemljotresa. Model je razvijen za zidane objekte, dok za armiranobetonske zgrade još nema dovoljno podataka za sličnu analizu.
Rad predstavlja pokušaj objedinjavanja postojećih znanja o seizmičkoj povredljivosti i prilagođavanja konkretnim uslovima u Crnoj Gori, oslanjajući se na istorijska iskustva i savremene metode modeliranja.
Istraživanje je objavljeno u časopisu Bulletin of Earthquake Engineering na platformi Springer Nature, a autori su F. Aloschi, M. Polese, M. Gaetani d’Aragona, G. Tocchi, J. Pejović i N. Serdar.