Na Žabljaku gubici vode dostizali i do 75 odsto, planirana ugradnja 3.400 pametnih vodomjera

Gubici vode u vodovodnom sistemu opštine Žabljak, prema urađenim analizama, dostizali su oko 75 odsto. Zbog toga je planirana druga faza projekta modernizacije sistema vodosnabdijevanja, koja podrazumijeva uvođenje pametnih vodomjera, daljinskog očitavanja i savremenog sistema za praćenje potrošnje i otkrivanje kvarova.

Prema tehničkoj dokumentaciji projekta adaptacije postojećeg sistema vodosnabdijevanja, planirana je ugradnja oko 3.400 vodomjera i isto toliko radio-modula, čime bi se omogućilo automatsko daljinsko očitavanje potrošnje kod fizičkih i pravnih lica.

Cilj projekta je smanjenje gubitaka vode, unapređenje kontrole potrošnje i efikasnije upravljanje vodovodnom mrežom, posebno u periodima turističke sezone, kada se broj ljudi na Žabljaku višestruko povećava.

Trenutno gradska vodovodna mreža ima oko 3.150 priključaka, od čega se približno 2.950 odnosi na fizička, a 200 na pravna lica. Oko 22 odsto mjernih mjesta obračunava se paušalno, bez ugrađenog vodomjera, dok je veliki broj postojećih uređaja stariji od pet godina i zahtijeva provjeru tačnosti.

Dotrajali i manje precizni vodomjeri mogu registrovati manju potrošnju od stvarne, što doprinosi takozvanim prividnim ili “papirnim” gubicima. Pored toga, značajan problem predstavljaju i fizički gubici, odnosno curenja na cjevovodima, koja je potrebno što prije otkriti i sanirati.

Druga faza projekta nadovezuje se na uvođenje SCADA sistema, čija je prva faza u završnoj fazi implementacije. Ovaj sistem omogućava kontinuirano praćenje ključnih parametara vodosnabdijevanja, uključujući protok i pritisak vode, kao i nadzor nad pojedinim objektima i postrojenjima.

Planirano je formiranje mjernih zona, poznatih kao DMA zone, koje predstavljaju jasno definisane djelove vodovodne mreže sa mjeračima protoka i senzorima pritiska. Praćenjem količine vode koja ulazi u svaku zonu i poređenjem sa registrovanom potrošnjom moći će se lakše utvrditi gdje dolazi do gubitaka.

Na taj način komunalno preduzeće trebalo bi da dobije precizniju sliku stanja mreže i mogućnost da brže reaguje na kvarove, umjesto da se problemi otkrivaju tek nakon većih gubitaka vode ili poremećaja u snabdijevanju.

Projektom je predviđeno i postavljanje šest uređaja, odnosno gateway-a, koji će prikupljati podatke sa radio-modula na vodomjerima i prosljeđivati ih serveru. Podaci bi se objedinjavali u zajedničkom softverskom sistemu za upravljanje mjerenjima i potrošnjom vode.

Važan dio planiranog rješenja je i uvođenje geografskog informacionog sistema (GIS), koji bi sadržao podatke o vodovodnoj i kanalizacionoj infrastrukturi, uključujući položaj cijevi, njihove materijale i prečnike, kvarove, pumpne stanice, izvorišta i mjernu opremu.

Povezivanjem GIS-a sa sistemom za obradu podataka trebalo bi da se ubrzaju pronalaženje kvarova, izdavanje radnih naloga i organizacija popravki. Digitalna baza omogućila bi i prepoznavanje djelova mreže u kojima su gubici najveći, kako bi se intervencije i buduće rekonstrukcije planirale prema prioritetima.

Plan uključuje i nabavku opreme za terenska mjerenja i detekciju curenja, kao i operativnih vozila za ekipe koje će na osnovu dobijenih podataka provjeravati stanje na mreži i otklanjati uočene probleme.

Žabljak se suočava sa sve većim zahtjevima za vodom zbog turističkog razvoja i sezonskog priliva gostiju i vlasnika vikendica. Prema popisu iz 2023. godine opština ima 3.002 stanovnika, a u pojedinim periodima zimske i ljetnje sezone broj ljudi koji borave na tom području može biti četiri do šest puta veći.

Zbog toga je unapređenje vodovodne infrastrukture jedan od važnih preduslova za pouzdanije snabdijevanje stanovništva i turističkih objekata.

Vodovodnu mrežu čine cijevi različite starosti i materijala, uključujući azbestno-cementne, liveno-gvozdene i novije polietilenske cijevi. Dio mreže već je rekonstruisan u pojedinim ulicama gradskog jezgra, dok se pripremaju projekti za nastavak zamjene dotrajalih cjevovoda i izgradnju rezervoara.