Monografija o partizanskim spomenicima u Ulcinju

Udruženje boraca i antifašista (UBNOR) Ulcinja planira izdavanje monografije koja će objediniti spomenike i spomen-obilježja posvećena Narodno-oslobodilačkom ratu (NOB) i njegovim žrtvama na teritoriji opštine Ulcinj.

Predsjednik UBNOR-a, Đorđe Dabović, potvrdio je da će sa saradnicima obići svih 16 spomenika i spomen-obilježja u sklopu priprema za izdavanje monografije. "Cilj nam je da sve spomenike i spomen-obilježja objedinimo na jednom mjestu i učinimo dostupnim svima koji žele da se bliže upoznaju sa događajima, stratištima i drugim mjestima na kojima je osvajana sloboda. Takvu monografiju već imaju neki gradovi u Crnoj Gori, poput Bijelog Polja, Pljevalja, Kolašina, Podgorice... Za taj poduhvat trebaće nam podrška SUBNOR-a, ali i Opštine Ulcinj", kazao je Dabović.

UBNOR već posjeduje radni materijal sa spiskom spomenika i spomen-obilježja, mjestima na kojima se nalaze i kratkim opisom značenja i događaja od Pristana do Vladimira.

Spomen-obilježje na stijeni pri ulazu u Stari grad sa južne strane posvećeno je Marku Nuculoviću, prvoj žrtvi ovog kraja u NOR-u, kojeg je 1941. godine strijeljao italijanski okupator. Njegovo ime nosi osnovna škola u Štoju.

Na spomen-obilježju ispred vojne pogranične karaule pored Bojane u selu Sv. Đorđe upisana su imena sedam palih boraca koje je, kako piše u radnom materijalu UBNOR-a, strijeljala zloglasna banda Jusufa Hasana januara 1944. godine na Bojani, kod Skadra.

Na spomeniku pod Bijelom Gorom upisana su imena 13 boraca koje su strijeljali Njemci prilikom prvog oslobođenja Ulcinja 12. septembra 1943. godine.

Spomen-obilježje "Crveni brijeg" u selu Pistula označava mjesto formiranja ulcinjskog odreda Narodno-oslobodilačke vojske (NOV) 7. septembra 1943. godine, koji je prvi put oslobodio Ulcinj od okupatora i domaćih izdajnika 11. septembra 1943. godine.

Na spomeniku u Vladimiru upisana su imena svih poginulih boraca NOB-a sa područja te Mjesne zajednice.

Na zidu zgrade isturenog odjeljenja škole u Pistuli postavljena je spomen-ploča sa imenima strijeljanih boraca iz decembra 1943. godine. Osnovna škola u Vladimiru nosi ime Bedri Elezage.

Ispred zgrade Opštine i u parku na Pristanu postavljene su spomen-biste boraca i revolucionara Vida Matanovića i Nikole Đakonovića, a ispred Doma zdravlja Bogdana Vujoševića, čije ime i nosi ta zdravstvena ustanova.

Spomen-bista narodnog heroja Baja Sekulića nalazi se na ulazu u krugu Solane, koja nosi njegovo ime.

Spomen-bista predratnog komuniste, borca i revolucionara Boška Strugara nalazi se u zgradi OŠ "Boško Strugar" u Meterizima.

Spomen-obilježja su postavljena i na zidu stare upravne zgrade opštine Ulcinj u Meterizima i na zidu stambene zgrade u Novoj Mahali, posvećena istaknutom borcu Velju Bogojeviću i narodnom heroju Voju Lakčeviću.

Na spomen-ploči UBNOR-a koja će biti postavljena na spomeniku Sloboda na Pinješu nalaze se imena 172 žrtve Drugog svjetskog rata, od kojih su 95 albanske, a 77 crnogorske nacionalnosti. "Ploča sa imenima poginulih boraca i civilnih žrtava je izrađena, ali još čekamo dozvolu da je postavimo na Pinješu. Očekujemo da će to biti 26. novembra, na dan kada je Ulcinj 1944. godine oslobođen od okupatora", rekao je Dabović.

Međutim, Opština Ulcinj ne obilježava 26. novembar kao zvanični Dan opštine još od januara 1996. godine, kada je Odlukom SO taj datum ukinut. Kako je tada obrazloženo iz Demokratskog saveza Mehmeta Bardhija, u Ulcinju 26. novembra 1944. nije bilo okupatora, pa nije moglo biti ni oslobođenja.

Od tada se kao Dan opštine slavi prva subota u aprilu, koja simbolizuje odlazak pomoraca na brodove, početak sezone i kraj berbe maslina.