MJU: Konsultacije sa građanima mogu biti dodatni kanal, ali ne zamjena za javnu raspravu

Ministarstvo javne uprave (MJU) ocijenilo je da konsultacije sa građanima koje je organizovao predsjednik Skupštine Glavnog grada Srđan Perić nijesu nedopuštene, iako takav oblik konsultovanja nije posebno propisan Zakonom o lokalnoj samoupravi ni Statutom Glavnog grada.

U nalazu upravnog nadzora, u koji su "Vijesti" imale uvid, naglašeno je da konsultacije mogu služiti kao dodatni kanal komunikacije sa građanima i zainteresovanom javnošću, ali ne mogu zamijeniti javnu raspravu niti bilo koji drugi postupak koji je zakonom ili lokalnim aktima propisan kao obavezan.

"Sama činjenica da određeni dodatni konsultativni mehanizam nije pojedinačno propisan zakonom ili Statutom ne čini njegovo sprovođenje nedopuštenim, pod uslovom da nije suprotan važećim propisima, da se sprovodi u okviru nadležnosti organa i da mu se ne pripisuje pravno dejstvo koje važeći pravni okvir ne poznaje", navodi se u nalazu MJU, koji je otpravljen Skupštini Glavnog grada.

Nadzor je pokrenut nakon što se Sekretarijat za lokalnu samoupravu i saradnju sa civilnim društvom Glavnog grada obratio Ministarstvu povodom javnog poziva koji je Perić objavio 17. jula za konsultacije o materijalima planiranim za 20. sjednicu Skupštine Glavnog grada.

Konsultacije su održane 22. i 23. jula, a poziv je bio upućen građanima, nevladinim organizacijama, univerzitetima, mjesnim zajednicama, medijima, privredi i drugoj zainteresovanoj javnosti.

MJU je konstatovao i da javni poziv nije sadržao pravni osnov na osnovu kojeg je objavljen, već je imao formu obavještenja odnosno dopisa.

Iz MJU podsjećaju da je lokalna samouprava oblik demokratije najbliži građanima, a njena svrha je da omogući građanima da kroz učešće u najbližim organima vlasti iskažu svoje stavove radi zadovoljenja potreba zajednice.

"Zakon o lokalnoj samoupravi utvrđuje okvir za ostvarivanje participacije građana na lokalnom nivou, istovremeno ostavljajući prostor da se taj okvir, u skladu sa zakonom, na lokalnom nivou bliže uredi i unaprijedi. U tom pogledu naročito je značajna odredba člana 166 Zakona, koja, nakon navođenja pojedinih oblika učešća, koristi formulaciju ‘i slično’. Iz takvog normativnog pristupa proizlazi da oblici konsultovanja nijesu uređeni taksativno, već je ostavljena metoda generalne klauzule, koja ostavlja prostor da se, u skladu sa ciljem participacije i potrebama lokalne zajednice, razvijaju i drugi odgovarajući oblici konsultovanja", precizirano je.

MJU naglašava da je važno razlikovati formalizovane oblike neposrednog izjašnjavanja i odlučivanja građana od konsultativnih mehanizama.

"Formalizovani oblici neposrednog učešća uređeni su zakonom, Statutom i drugim opštim aktima i sprovode se prema propisanim uslovima i procedurama. Nasuprot tome, svrha konsultativnih mehanizama jeste prikupljanje mišljenja, potreba, stavova, argumenata i predloga građana radi kvalitetnijeg vršenja poslova iz nadležnosti lokalne samouprave. Dodatni konsultativni mehanizam, sam po sebi, nema karakter formalnog oblika neposrednog odlučivanja građana i ne može zamijeniti postupak koji je zakonom, Statutom ili drugim opštim aktom propisan kao obavezan", poručuju iz MJU.

Iz Ministarstva podsjećaju da predsjednik Skupštine Glavnog grada ima zakonsku ulogu da predstavlja Skupštinu, saziva sjednice, predsjedava i rukovodi njenim radom i stara se o realizaciji odluka i drugih akata.

Zbog toga konsultacije koje inicira mogu biti samo dodatak tim poslovima, ali ne i osnova za stvaranje nove procedure.

"Dodatne konsultativne aktivnosti koje predsjednik Skupštine inicira treba posmatrati u funkciji vršenja tih poslova, a ne kao osnov za uspostavljanje nove formalne procedure u radu Skupštine koja nije uređena zakonom, Statutom, Poslovnikom ili drugim odgovarajućim opštim aktom", navodi MJU.

Ministarstvo preporučuje da se, ukoliko ovakav model konsultacija treba da se koristi i ubuduće, on formalno uredi odgovarajućim opštim aktom.

Takvim aktom bi trebalo jasno odrediti svrhu konsultacija, način njihovog sprovođenja, odnos prema već postojećim oblicima učešća građana, kao i način evidentiranja i razmatranja njihovih rezultata.

"Uspostavljanje trajnog ili formalizovanog novog konsultativnog postupka trebalo bi urediti odgovarajućim opštim aktom, radi obezbjeđivanja transparentnosti, predvidljivosti i pravne sigurnosti", zaključuje Ministarstvo.

MJU je Periću preporučilo i da se buduće konsultacije organizuju isključivo u okviru nadležnosti predsjednika Skupštine i da se njima ne mijenjaju niti zamjenjuju procedure koje su već propisane zakonom, Statutom ili drugim aktima.