Društvo
Mađarski javni servis prestaje s propagandom: Izvinjenje i crni ekran na M1
Mađarski javni mediji pod novom vladom Petera Mađara prekidaju višegodišnju praksu širenja propagande Viktora Orbana, uz javno izvinjenje i privremeni prekid emitovanja vijesti.
Reforma mađarskog javnog servisa počela je izvinjenjem emitovanim na crnoj pozadini. Nova vlada Petera Mađara demontira jedan od ključnih instrumenata moći Viktora Orbana.
Godinama su mađarski javni mediji pod Orbanom širili dezinformacije poput tvrdnji da kriminalni arapski i afrički migranti siluju mađarske djevojčice, da američki milijarder mađarsko-jevrejskog porijekla uništava hrišćanski identitet Mađarske, te da EU indoktrinira djecu "LGBTQ propagandom". Takve laži i propaganda bili su bez presedana u EU.
U utorak 7. jula 2026. godine u 16:00 časova, ekran informativnog kanala M1 se zatamnio, a pojavio se bijeli tekst: „Javni mediji ne smiju da lažu. Izvinjavamo se što smo to radili godinama. Javni mediji se sada restrukturiraju kako bi se u budućnosti obezbijedila nezavisnost i kredibilitet. Emitovanje vijesti privremeno je obustavljeno. Pratite nas!“
Sve vijesti i politički programi na mađarskom javnom radiju i televiziji su obustavljeni, a političke vijesti dostupne su samo na veb-stranici novinske agencije MTI.
Mađarski premijer Peter Mađar je na Fejsbuku napisao: „Istorijski dan. Danas se emitovanje propagande u javnim medijima završava. Lagali su i danju i noću, na svim kanalima. To je sada gotovo.“
Ključne ličnosti na kanalu M1 su smijenjene, uključujući šefa M1 Žolta Nemeta, poznatog kao „Pitbul“ zbog agresivnog stila, kao i većinu programskih direktora i urednika.
Nakon skoro četiri sata crnog ekrana, M1 je uveče u 19:56 pokrenuo novi program, simbolično u znak sjećanja na antikomunističku revoluciju iz 1956. godine. Emitovan je mađarski filmski klasik „Svjedok“ (1979), politička satira o mađarskom staljinizmu.
Radikalna reforma javnih medija bila je centralno obećanje predizborne kampanje Petera Mađara. Nakon izbora, on je javne emitere nazivao „fabrikom laži“.
Pod Orbanom su mediji postali instrument propagande, šireći mržnju prema EU, Džordžu Sorošu, civilnom društvu i nezavisnim novinarima, dok su opozicioni glasovi gotovo potpuno izostajali.
Primjer najniže tačke bio je 20. maj 2018. kada je M1 objavio satirični članak kao istinitu vijest, a ispravka nikada nije objavljena.
Nakon početka rata u Ukrajini 2022, retorika medija MTVA je postala još intenzivnija, usvajajući rusku propagandu.
Orban je kontrolu nad medijima proširio i na privatne medije, koji su kupljeni od strane kompanija bliskih vladi ili zatvoreni.
- godine, bliski Orbanovi preduzetnici su „donirali“ svoje medije Centralnoevropskoj fondaciji za štampu i medije (KESMA), konsolidujući gotovo cijelo provladino medijsko tržište.
Prošle nedjelje imenovan je privremeni direktor medijskog holdinga MTVA, a u utorak i novi rukovodeći tim M1. Stalne pozicije biće popunjene javnim postupkom.
Nezavisni novinari pozdravljaju promjene, ali traže stvarno učešće u procesu. Glavni urednik "HVG" Marton Gergelji rekao je: „Kao da smo godinama preživjeli na dubini od sto metara pod vodom, a sada iznenada izranjamo.“
Viktor Orban je na Fejsbuku protestovao zbog restrukturiranja javnih medija, nazivajući to „još jednim proizvoljnim potezom stranke Tisa“. Poslanik Fidesa Balaž Nemet, bivši voditelj vesti "Hírado", izjavio je: „Mađarska demokratija je mrtva“.