Lutovac o identitetu i odnosima Crne Gore i Srbije: Paternalizam i nacionalni identitet

Zoran Lutovac, bivši ambasador Srbije u Crnoj Gori i profesor Beogradskog univerziteta, govorio je o odnosima Crne Gore i Srbije, nacionalnom identitetu i političkim relacijama između dvije nezavisne države u posljednjih 20 godina. On je izrazio stav da je nezavisna država Crna Gora neodvojivi dio identiteta Crnogoraca, dok istovremeno kritikuje "izmišljanje novokomponovanog nacionalnog identiteta" koje pripisuje "antisrpskoj politici Mila Đukanovića".

Lutovac smatra da je broj Crnogoraca u Srbiji drastično opao jer nisu prihvatili "novokomponovani nacionalni identitet" koji je, prema njegovim riječima, nametao Milo Đukanović. Takođe, ističe da je Crna Gora i tada i sada medijska kolonija Beograda, gdje se kroz medije osporava crnogorska nacionalna posebnost. On ukazuje na logiku po kojoj se broj Srba u Crnoj Gori povećava jer ih iz Srbije "identitetski osvješćuju", dok se broj Crnogoraca u Srbiji smanjuje.

Lutovac navodi da se u Srbiji broje opštine sa srpskom većinom i mjeri ugroženost srpskog jezika, dok je promocija crnogorskog jezika u Crnoj Gori često tretirana kao atak na srpstvo. On kritikuje i stavove koji borbu za modernu, građansku i nacionalnu crnogorsku državu proglašavaju crnogorskim nacionalizmom, dok se ekstremni nacionalizam i šovinizam u kombinaciji sa pravima Srba u Crnoj Gori predstavljaju kao borba za ljudska i nacionalna prava.

Lutovac ističe da je gubitak državnosti Crne Gore na nezakonit i surov način doprinio tome da srpski identitet nikada ne prevlada u Crnoj Gori. On smatra da popisi stanovništva od 1948. do 1991. godine, kada su procenti Srba u Crnoj Gori bili jednocifreni, nisu relevantni zbog uticaja medijske propagande iz Beograda i obrazovnih sadržaja.

U razgovoru sa Zvezdanom Kovač iz Centra za građansko obrazovanje, Lutovac je odbacio poređenje da zvuči kao portparol Vučića, naglašavajući da nema problem sa obnovom nezavisnosti Crne Gore i da priznaje državnost kao dio identiteta naroda u Crnoj Gori. Međutim, on kritikuje "antisrpsku politiku" i način na koji se nacionalni identiteti oblikuju u regionu.

Lutovac takođe ukazuje na istorijske i naučne aspekte nacionalnog identiteta, navodeći da je nacionalni identitet srpskog naroda u Srbiji snažno promovisan kroz istoriju, dok se crnogorski identitet često osporava. On smatra da bi, da je Crna Gora zadržala vjersku podređenost papskoj kruni, njen identitet danas mogao biti osporavan iz drugih razloga, jer se religija koristi za širenje imperijalnih težnji.

Zaključno, Lutovac vidi da Srbija vodi paternalističku politiku u zaštiti prava Srba u Crnoj Gori, slično kao Vučićeva vlast, što se ogleda u brojanju srpskih opština i promociji srpskog jezika, dok se crnogorski jezik i identitet često tretiraju kao prijetnja.