Jeftina odjeća koju masovno kupujemo sadrži otrovne hemikalije

Evropska unija godišnje uveze oko 4,5 miliona tona tekstila iz sektora brze mode, dok u države članice svakodnevno stiže više od 5,8 miliona paketa male vrijednosti kupljenih putem interneta.

Platforme poput Sheina, Temua i AliExpressa imaju više od 400 miliona aktivnih kupaca mjesečno, a više od 90 odsto njihove odjeće izrađeno je od jeftinih sintetičkih materijala poput poliestera, najlona i elastina. Riječ je o vrstama plastike koje se ne razgrađuju prirodnim putem i vremenom postaju mikroplastika, piše Euronews.

Do sada su takvi proizvodi često stizali direktno iz fabrika van Evropske unije do kupaca, zaobilazeći strože evropske kontrole štetnih supstanci. Novim carinskim pravilima svaka pošiljka moraće da sadrži elektronske podatke za praćenje, što će omogućiti detaljnije kontrole na granici.

"Stopa nepravilnosti je astronomska"

Pele Mos, stručnjak za hemikalije iz Evropske organizacije potrošača (BEUC), upozorava da u Evropsku uniju svake sekunde uđe oko 200 proizvoda, dok se provjerava samo mali dio njih.

Prema njegovim riječima, između 70 i 80 odsto proizvoda s platformi ultra-brze mode ne ispunjava evropske bezbjednosne propise.

Istovremeno, broj upozorenja za tekstilne proizvode u evropskom Sistemu brzog uzbunjivanja posljednjih godina značajno raste. Više od 72 odsto prijavljenih slučajeva odnosi se na direktne rizike po zdravlje ljudi, uključujući teške alergijske reakcije, hemijske opekotine izazvane formaldehidom, kao i moguće oštećenje organa usljed prisustva teških metala.

Mos upozorava da se u analiziranoj odjeći nalaze hemikalije za koje se decenijama zna da mogu biti štetne.

"To su supstance koje mogu izazvati rak, neplodnost, razvojne poremećaje kod djece, ali i dugotrajno zagađivati životnu sredinu", istakao je.

Laboratorijsko istraživanje Greenpeacea iz 2025. godine pokazalo je da je čak 32 odsto analiziranih proizvoda sa Sheina premašilo dozvoljene granice hemikalija propisane evropskom uredbom REACH.

Dodatno istraživanje koje je sproveo BEUC upozorilo je na takozvane "hemijske bombe" među dječjim proizvodima. Od 25 analiziranih artikala, njih deset sadržalo je opasne supstance, a posebno su izdvojene dječje papuče s izrazito visokim koncentracijama štetnih jedinjenja.

Kako hemikalije dospijevaju u organizam?

Stručnjaci upozoravaju da toplota tijela i znojenje mogu podstaći oslobađanje hemikalija iz tkanine, koje zatim prolaze kroz kožu. Ljudi ih mogu i udisati zajedno s tekstilnim vlaknima, dok mala djeca često stavljaju odjeću u usta, čime se dodatno povećava izloženost.

Greenpeace je u 56 analiziranih odjevnih predmeta pronašao koncentracije ftalata i do 200 puta veće od dozvoljenih evropskih granica.

U sedam jakni otkrivene su PFAS hemikalije, poznate kao "vječne hemikalije", pri čemu su pojedini uzorci sadržali koncentracije više od 3.000 puta iznad dozvoljenih vrijednosti.

Osim toga, u obući su pronađeni olovo i kadmijum, u dječjem kostimu formaldehid, a u jednoj kabanici nonilfenol etoksilati.

Slične rezultate objavili su i BEUC i danska organizacija za zaštitu potrošača Forbrugerrådet Tænk.

Posebno zabrinjavaju teški metali

Poljska članica BEUC-a analizirala je odjeću, donji veš i nakit sa Sheina i utvrdila da više od polovine proizvoda sadrži nedozvoljene količine teških metala.

Olovo je jedan od najopasnijih neurotoksina jer se nakuplja u organizmu i može izazvati poremećaje razvoja mozga, teškoće u učenju, probleme u ponašanju, kao i oštećenja bubrega i reproduktivnog sistema, naročito kod djece.

Kadmijum je klasifikovan kao kancerogena supstanca i povezuje se s oštećenjem bubrega, jetre, pluća, krvotoka i nervnog sistema, kao i sa smanjenom plodnošću i poremećajima razvoja fetusa.

"Za izloženost olovu ne postoji bezbjedan nivo. Evropa decenijama pokušava da ukloni olovo iz svakodnevnog života, a i dalje ga pronalazimo u potrošačkim proizvodima", upozorio je Mos.

Gotovo sedam od deset proizvoda ne ispunjava evropske standarde

Prekogranična istraživanja Evropske organizacije potrošača pokazala su da čak 69 odsto analiziranih proizvoda – uključujući odjeću, modne dodatke i igračke – koji u Evropsku uniju stižu preko platformi poput Sheina i Temua ne ispunjavaju osnovne evropske bezbjednosne i zdravstvene standarde.

Rezultati istraživanja dodatno su podstakli Evropsku uniju da pooštri kontrole uvoza i uvede stroži nadzor internet trgovine kako bi zaštitila zdravlje evropskih potrošača, prenosi N1info.hr.

Najnovije vijesti u vašem džepu!