Kultura
Geoliteratura u Kotoru: Restauracija jezika i transfer ideja u doba AI
Svjetski festival pisaca poliglota Geoliteratura održan u Kotoru okupio je autore sa najstarijih univerziteta svijeta, koji su raspravljali o višejezičnosti, restauraciji jezika i transferu ideja u eri vještačke inteligencije.
Dnevnik Rio de Žaneira objavio je članak o nedavno završenom svjetskom festivalu pisaca poliglota Geoliteratura, koji je održan u Kotoru, na južnoj obali Jadrana. Kotor je, kako navodi Dnevnik Rija, postao tačka susreta raznih narativa iz zemalja i nacija širom svijeta.
U reportaži se podsjeća na prethrišćansku povijest Kotora, rimskog imperatora Julia Cesara i srednjovjekovni grad sačuvan zidinama, koji je preživio između Istambula, Venecije i Beča. Danas je Kotor mjesto susreta višejezičkih stvaralaca sa različitih kontinenata.
Dnevnik Rija ističe da je prije 200 godina Johan Volfgang fon Gete skovao termin Weltliteratur, zamišljajući globalnu književnu fluktuaciju gdje kulture prevazilaze nacionalne granice i uče jedna od druge. Gete je književnost smatrao univerzalnim sredstvom za ljudsko povezivanje, ili, kako je zaključeno na konferenciji Geoliteratura, kao oružje geopolitike.
Crna Gora je, tačno 200 godina nakon Getea, obnovila ovu ideju i ponudila gostoprimstvo narativima raznih zemalja pod geslom World Literature Meeting Point. Učestvovali su autori poliglote iz Italije, Brazila, Srbije, Češke, Nizozemske i Grčke, među kojima su bili predstavnici najstarijih svjetskih univerziteta poput Karlovog u Pragu, Univerziteta u Rio de Žaneiru, Sorbone u Parizu, Univerziteta u Amsterdamu, La Sapience u Rimu i Univerziteta u Atini.
Vatikanske novosti su izvijestile o Geoliteraturi u Kotoru, naglašavajući da je samit poliglota težio uspostavljanju simboličke i kulturne, a ne političke ose. Olav Šrader, jedan od osam učesnika konferencije, istakao je važnost narativa raznih nacionalnih kultura.
Na konferenciji su promovisane tri prevedene knjige: prvi prevod Njegoša na portugalski - "Lažni car Šćepan Mali", "Manifest Brazil" filozofa Rodrigga Moraisa na srpskom i prevod pomenutog romana u izdanju Boka F - Podgorica.
Geoliteratura je obuhvatila i teme vezane za crkvu, sa izlaganjima o bizantizmu, univerzalizmu katoličke crkve u Boki Kotorskoj i doprinosu jezuita svjetskoj civilizaciji i kulturi.
Brazilski istraživački novinar Vinicius Mororo opisao je Crnu Goru kao epicentar globalne intelektualne debate i vododjelnicu u savremenoj istoriji ideja. On je označio Kotor kao tačku susreta starog evropskog i novog američkog svijeta, dok je izdavačku kuću Boka F - Podgorica nazvao idejnim tvorcem ove manifestacije.
Učesnici konferencije, među kojima su filozof Jorgos Arabacis, istoričar Francesco Caccamo i filozof Rodriggo Morais, raspravljali su o restauraciji jezika i transferu ideja u doba vještačke inteligencije. Svi osam učesnika govore oko 50 jezika, uključujući i rijetke poput staroslovenskog i hebrejskog, što je bilo predstavljeno u sesiji "Restauracija malih jezika u doba AI".
Mororo zaključuje da se u Kotoru dogodio "čudni ustanak svjetske književnosti" koji učvršćuje Crnu Goru kao novu kolijevku međunarodnog saveza u istoriji ideja za 2027. godinu.
Mediji u zemljama učesnicama prenose zajedničko saopštenje ili daju sopstvene priloge o ovom događaju, ističući ideju artikulisanja višejezičkog iskustva u doba vještačke inteligencije i njegovu transformaciju u svjetsku kulturnu akciju.