Francuska i Njemačka prekidaju zajednički program borbenog aviona FCAS

Francuska i Njemačka dogovorile su se da obustave realizaciju značajnog projekta borbenog aviona Future Combat Air System (FCAS), nakon višegodišnjih nesuglasica između industrijskih partnera uključenih u program.

Program FCAS pokrenuli su 2017. godine francuski predsjednik Emanuel Makron i tadašnja njemačka kancelarka Angela Merkel, s ciljem da zamijene francuske avione Rafale i Eurofighter avione koje koriste Njemačka i Španija. Ova inicijativa, vrijedna oko 100 milijardi eura, smatrana je ključnim stubom najambicioznijeg evropskog odbrambenog projekta.

Međutim, program su od samog početka pratile nesuglasice između kompanija Dassault Aviation i Airbus. Nakon višemjesečnog zastoja, njemački kancelar Fridrih Merc i Makron razgovarali su o problematičnom projektu na marginama samita Evropske unije i Zapadnog Balkana u Tivtu i zaključili da ne postoje realni izgledi za prevazilaženje zastoja.

Prema navodima njemačkih zvaničnika, Merc je savjetovao Makrona da više ne nastavlja sa planovima za razvoj zajedničkog borbenog aviona. U kancelariji francuskog predsjednika potvrđeno je da su dvojica lidera izrazila žaljenje što glavni industrijski partneri nijesu uspjeli da postignu dogovor.

„Francuska i Njemačka žale zbog nemogućnosti kompanija Dassault Aviation i Airbus da postignu sporazum o zajedničkom razvoju borbenog aviona“, izjavio je zvaničnik iz francuske predsjedničke palate. Dodao je da su Makron i Merc „vodili duge i česte razgovore o načinima unapređenja ovog projekta, koji je važan za evropsku odbranu“, te da su oba lidera „izrazila žaljenje zbog nemogućnosti industrijskih partnera da postignu dogovor o nastavku projekta“.

Odluka dolazi u trenutku kada zapadni vojni zvaničnici upozoravaju na rastuću prijetnju iz Rusije, dok SAD pojačavaju pritisak na Evropu da ojača svoje odbrambene kapacitete. Očekuje se da će odustajanje od projekta predstavljati udarac naporima evropskih država da bliže sarađuju u oblasti odbrane.

Neuspjeh u postizanju dogovora dodatno ukazuje na poteškoće Evrope u obnovi vojnih kapaciteta nakon decenija nedovoljnog ulaganja. „To svakako nije idealna poruka ni Vašingtonu ni Moskvi“, ocijenio je Daglas Bari, viši saradnik za vojnu avijaciju u Međunarodnom institutu za strateške studije (IISS).

Uprkos odluci da se odustane od zajedničkog borbenog aviona, njemački zvaničnici naglašavaju da će se drugi dijelovi šire FCAS inicijative nastaviti razvijati.

„Pravo jezgro FCAS-a biće nastavljeno kao evropski sistem“, rekao je jedan zvaničnik, opisujući ga kao „nervni sistem koji povezuje avione, dronove i druge komponente u jedinstvenu integrisanu cjelinu“.

Kancelarija predsjednika Makrona poručila je da Francuska i dalje smatra francusko-njemačku odbrambenu saradnju ključnom za obje države, kao i za njihove evropske partnere.