Društvo
Evropski izazovi u razvoju zajedničkog borbenog aviona i vojne tehnologije
Evropski projekat razvoja borbenog aviona nove generacije suočava se sa političkim i industrijskim nesuglasicama, što dovodi u pitanje zajednički razvoj i može rezultirati razvojem dva odvojena aviona.
Evropa je željela zajednički da razvije borbeni avion nove generacije, ali projekat "Future Combat Air System" (FCAS) sada je ugrožen zbog različitih nacionalnih interesa i industrijskih sporova. Iako je projekat započet 2017. godine kao simbol francusko-njemačke saradnje, postoje nesuglasice oko proizvodnje, naoružanja, troškova i izvoza aviona.
Erbas, koji zastupa njemačku i špansku stranu, spreman je „na promjenu programa“ nakon godina političkih i industrijskih sporova, što bi moglo uključiti razvoj dva odvojena borbena aviona – jedan za Francusku, drugi za Njemačku. Saradnja bi se fokusirala na dronove, senzore i digitalne sisteme za povezivanje bojišta u realnom vremenu.
Francuska želi da avion može djelovati sa nosača aviona i nositi nuklearno oružje, dok Njemačka, koja nema nosače aviona niti nuklearno oružje, nema takve zahtjeve i već je odlučila da kupi američke F-35 lovce za NATO misije. Njemački kancelar Fridrih Merc je javno priznao ove razlike.
Industrijski spor između "Dassault Aviation" i "Airbus Defence and Space" dodatno komplikuje situaciju, posebno oko vođstva, raspodjele posla i prenosa tehnologije. Airbus sada nagovještava da bi se moglo odustati od pokušaja da se svi zahtjevi uključe u jedan avion, jer su zahtjevi savremenog fronta drugačiji nego prije deset godina.
Najvažniji dio FCAS-a možda više nije sam avion, već "borbeni oblak" – digitalni sistem koji povezuje avione, dronove, senzore i oružje na kopnu, u vazduhu i na vodi. Ovaj sistem se smatra područjem gdje evropska saradnja još ima smisla, jer Evropa u toj oblasti i dalje u velikoj mjeri zavisi od SAD.
Problemi sa FCAS-om se prelivaju i na drugi ključni projekat, "Main Ground Combat System" (MGCS), koji treba da zamijeni tenkove Leopard 2 i Leklerk. Dok Francuska vodi razvoj borbenog aviona, Njemačka vodi razvoj tenka. Međutim, njemačka kompanija Rajnmetal tvrdi da je njihov novi tenk Panter već tenk budućnosti, što dodatno komplikuje razvoj MGCS-a.
Ruska agresija na Ukrajinu podstakla je evropske vlade da više ulažu u odbranu i smanje zavisnost od SAD, ali problemi oko FCAS-a pokazuju koliko je teško sprovesti zajedničke vojne projekte. Analitičari upozoravaju da bi ishod FCAS-a mogao dugoročno oblikovati evropsku odbrambenu saradnju, a eventualni neuspjeh mogao bi učiniti vlade opreznijim u pokretanju velikih multinacionalnih programa.
„Vlade Francuske, Njemačke i Španije nastavljaju razgovore kako bi odlučile šta dalje sa projektom FCAS“, rekao je portparol Erbasa za DW.
„Zastoj jedne komponente ne smije da ugrozi čitavu budućnost ove evropske sposobnosti u visokoj tehnologiji“, rekao je generalni direktor Erbasa, Gijom Fori.