Edgar Moren i intelektualne pozicije tokom Majske revolucije 1968.

Majska revolucija 1968. godine u Francuskoj bila je događaj koji je izazvao različite reakcije među vodećim intelektualcima tog doba. Žan-Pol Sartr je ostao dosljedan ideji velikih društvenih promjena i vjerovao je u ulogu studenata kao modernih subjekata revolucije, često opravdavajući i nasilne metode borbe. Remon Aron, racionalista i branilac političkih sloboda, skeptično je gledao na pobunu, smatrajući je više karnevalskom i psihodramskom nego ozbiljnom reformom. Andre Malro, nekadašnji idol mladih revolucionara, približavao se konzervativnim stavovima i podržavao general De Gola, smatrajući ga jedinim istinskim revolucionarom u tom trenutku.

Edgar Moren, znatno mlađi od pomenutih mislilaca, zauzeo je poziciju između svih njih. Nije idealizovao revoluciju kao Sartr, ali nije ni odbacivao njen emancipatorski potencijal kao Aron, niti se pridružio konzervativnim snagama kao Malro. Kao ljevičar, prepoznao je u studentskom pokretu otpor autoritarnim obrascima i mogućnost za novu društvenu i kulturnu paradigmu, ali je istovremeno uočavao i ograničenja pobune, njenu konfuziju i iluzije.

Moren je zapisao: “Potpuna eliminacija rizika vodi potpunoj eliminaciji života”, što odražava njegov balans između nade i opreza, slobode i odgovornosti. Njegove analize nisu ni apologija ni osuda, već pokušaj razumijevanja stvarne istorijske prirode revolucije. Njegovo djelo obuhvata filozofiju, antropologiju, psihologiju, ekologiju i teoriju kompleksnosti, ali sociologija ostaje temelj njegovog pristupa društvenim procesima.

Čitajući njegove tekstove o studentskoj revoluciji i kasnije osvrte na “godinu koja se vraća”, stiče se utisak da imamo dragocjenu građu za sociologiju revolucije i enciklopediju jedne velike emancipatorske epohe.