Društvo
Dvadeset godina nezavisnosti Crne Gore: Izazovi i perspektive
Dvadeseta godišnjica obnove nezavisnosti Crne Gore pruža priliku za slavlje, ali i za razmišljanje o preprekama koje stoje na putu očuvanja države i jačanja nacionalnog identiteta.
Dvadeset godina od obnove nezavisnosti Crne Gore predstavljaju važan jubilej za cijelu naciju. Da bismo sačuvali teško stečenu nezavisnost i izgradili stabilnu političku zajednicu, neophodno je osloboditi se osjećaja inferiornosti i potrebe da se izvinjavamo za postojanje crnogorskog identiteta, kulture, jezika, crkve i istorije.
Nemanja Batrićević piše da je Crna Gora, iako brojčano mala i ekonomski nerazvijena, još 1878. godine izborila potpunu nacionalnu autonomiju, što su mnoge veće evropske nacije sanjale decenijama kasnije. Državnost je nasilno ukinuta 1918. godine, da bi se obnovila 21. maja 2006. godine. Danas mnogi gledaju na nezavisnost kao na istorijsku datost, što može dovesti do pasivnosti u jačanju crnogorskog identiteta.
Postoji paradoksalna tvrdnja da je nezavisnost "završen posao", prisutna i kod unionista i kod suverenista. Neki smatraju da je svaki napor na polju izgradnje identiteta nacionalistička paranoja, dok drugi, iz straha da budu proglašeni nacionalistima, izbjegavaju da se poistovjete sa crnogorskim identitetom. Ovaj kompleks niže vrijednosti predstavlja jednu od ključnih prepreka jačanju države.
Autor ističe da nacionalna pripadnost ne negira individualnost, već je komplementarna građanskom identitetu. U Ustavu Crne Gore jasno je zabranjeno ograničavanje prava po osnovu nacionalnosti, što podrazumijeva slobodu ispoljavanja identiteta bez stigme.
Takođe, postoji tendencija da se nacionalno zamijeni klasnim identitetom, što je ostavilo trag u javnom diskursu. Tvrdnje da je fokus na identitetu nužno desničarski ili da nacionalna emancipacija stoji na putu ekonomskim interesima, predstavljaju oblik internalizovane nacionalne opresije.
Baviti se nacionalnim pitanjima ne znači biti desničar niti izgubiti pravo na socijalnu pravdu. Socijalistička Jugoslavija je za mnoge simbol civilizacijskog iskoraka, ali idealizacija nadnacionalnog može otežati artikulisanje nacionalnih interesa. Nacionalna emancipacija podrazumijeva jasno razumijevanje šta se brani i čime se brani.
Na kraju, država nije samoodrživi entitet, već skup institucija podržanih vrijednostima građana i njihovim učešćem u političkom životu. Današnji dan je prilika za ponos i slavlje svih građana Crne Gore.