Društvo
Dovodeći u pitanje „pravedni rat“, papa Lav ukinuo katoličko „odobrenje“ sukoba
Papa Lav je ove sedmice odbacio važno učenje koje Katolička crkva koristi još najmanje od petog vijeka za procjenu kada države mogu biti opravdane da vode ratove, što bi, prema riječima stručnjaka, moglo imati dalekosežne posljedice po svjetske sile.
Odbacivanje ove doktrine došlo je u prvom velikom dokumentu pape, objavljenom u ponedjeljak, u kojem je takođe pozvao na globalnu regulaciju sistema vještačke inteligencije i uputio do sada najjasnije izvinjenje za istorijsku ulogu Katoličke crkve u podršci transatlantskom ropstvu.
„Teorija ‘pravednog rata’, koja je prečesto korišćena za opravdavanje bilo kakvog rata, danas je zastarjela“, napisao je Lav u enciklici pod nazivom „Magnifica Humanitas“ (Veličanstvena čovječnost).
„Čovječanstvo danas posjeduje mnogo djelotvornije i sposobnije alate za zaštitu ljudskog života i rješavanje sukoba, poput dijaloga, diplomatije i oprosta“, naveo je on.
Kardinal iz Čikaga Blejz Kupič , blizak saveznik pape Lava koji je prisustvovao predstavljanju dokumenta u Vatikanu u ponedjeljak, rekao je za Reuters da je papa zabrinut zbog načina na koji su svjetski lideri koristili ovu teoriju kako bi opravdali odlazak u rat.
„Moramo jasno reći da je teorija pravednog rata oduvijek trebalo da bude ograničenje, a ne dozvola koju neki, nažalost, zloupotrebljavaju da bi opravdali svoje odluke da idu u rat umjesto da traže puteve mira“, rekao je Kupič.
Lav, koji je posljednjih mjeseci zauzeo odlučniji ton i izazvao negodovanje američkog predsjednika Donalda Trampa nakon kritika rata sa Iranom, u svom tekstu osudio je veliki broj ratova koji potresaju svijet i upozorio da je profit industrije oružja jedan od glavnih pokretača sukoba.
Teoriju pravednog rata, prema kojoj se ratovi mogu voditi samo radi odbrane od agresije, koristili su i zvaničnici Trampove administracije, uključujući potpredsjednika Džej-Di Vensa , katolika, kako bi branili rat sa Iranom.
U aprilu, nakon što je zvanični nalog pape na mreži X objavio da Bog „nikada nije na strani onih koji posegnu za mačem“, Vens je na jednom događaju u saveznoj državi Džordžiji pomenuo teoriju pravednog rata i poručio papi da „bude oprezan kada govori o pitanjima teologije“.
Ana Roulands , britanska akademkinja koja je učestvovala u predstavljanju papinog dokumenta u Vatikanu, rekla je za Reuters da Lav izražava zabrinutost zbog „novog doba promijenjenih sukoba, koji su sve više vođeni tehnologijom“.
„Ovo je snažna poruka o potrebi da se teorija pravednog rata sagleda u novom, širem kontekstu kriterijuma za izgradnju mira i rješavanje sukoba“, rekla je ona povodom papine ocjene da je teorija zastarjela.
Teoriju pravednog rata prvi je formulisao sveti Avgustin iz Hipona, jedna od ključnih ličnosti rane Crkve, za kojeg je Lav rekao da ga je inspirisao da postane sveštenik. Papa je član avgustinskog reda, zasnovanog na učenjima ovog sveca.
Avgustin, koji je umro 430. godine, postavio je posebne kriterijume za procjenu da li se neki rat može smatrati pravednim. Smatrao je da se ratovi mogu voditi samo s namjerom obnavljanja mira, a nikada iz želje za okrutnošću.
Njegovi kriterijumi i danas predstavljaju osnovu nastavnih programa na vojnim akademijama širom svijeta, uključujući West Point, Pomorsku akademiju i Vazduhoplovnu akademiju u Sjedinjenim Američkim Državama.
Na njih su se pozivali i pojedini kritičari rata sa Iranom kako bi tvrdili da je sukob, započet iznenadnim američko-izraelskim vazdušnim napadima na Iran 28. februara, nepravedan.
Kardinal iz Vašingtona Robert Mekelroj , na primjer, izjavio je u aprilu da je rat „moralno nelegitiman“, pozivajući se na Avgustinove principe.
Mari Denis , bivša liderka međunarodnog katoličkog mirovnog pokreta Pax Christi, rekla je da dokument pape Lava „razotkriva iluziju ‘pravednog rata’ istinom o kulturi moći koja normalizuje rat“.
„Papa Lav se pridružuje milionima ljudi širom svijeta, uključujući i one u SAD, koji vide nadu u dokazanoj efikasnosti nenasilnih strategija za zaštitu demokratije, transformaciju sukoba i legitimnu odbranu“, rekla je ona.
Najnovije vijesti u vašem džepu!
Tramp ponovo podnio tužbu za klevetu od 10 milijardi dolara protiv WSJ zbog izvještaja o vezama s Epstinom
Trampova administracija razmatra finansiranje američkih kompanija koje proizvode dronove
Objavljen nacrt sporazuma između SAD i Irana, Bijela kuća tvrdi da je riječ o „izmišljotini“
Tramp: „Ako se Oman ne bude ponašao kao ostali, dići ćemo ga u vazduh“