Društvo
Diplomatska borba oko izbora visokog predstavnika u BiH i budućnosti OHR-a
Na sjednici u Sarajevu vodi se diplomatska igra oko novog visokog predstavnika u BiH i sudbine OHR-a, dok se unutar međunarodne zajednice lome stavovi o smanjenju intervencionizma i očuvanju Bonskih ovlašćenja.
Iza kulisa sjednice u Sarajevu 3. i 4. juna odvija se diplomatska borba oko izbora novog visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini i sudbine OHR-a.
Unutar međunarodne zajednice postoje podjele između onih koji zagovaraju smanjenje međunarodnog intervencionizma i onih koji žele očuvati „Bonska ovlašćenja“.
Ambasadorka SAD u Savjetu bezbjednosti UN, Tami Brus, izjavila je da međunarodno upravljanje u BiH ulazi u završnu fazu. Taj zaokret Vašingtona, prema medijima u BiH, djelimično je rezultat lobiranja Milorada Dodika i vlasti u Banjaluci. SAD i Italija podržavaju italijanskog diplomatu Antonija Zanardija Landija za novog visokog predstavnika.
Jedan od kandidata je i Vilijam Radžer, zamjenik direktora nacionalnih obavještajnih agencija u administraciji Donalda Trampa.
Većina evropskih država, predvođena Francuskom i Velikom Britanijom, podržava opstanak OHR-a i zadržavanje Bonskih ovlašćenja, a njihov kandidat je Francuz Rene Trokaz.
Moskva, prateći zahtjeve Republike Srpske, traži potpuno i trenutno gašenje OHR-a.
Bivši visoki predstavnik Valentin Incko upozorio je da bi ukidanje ovlašćenja bila „nagrada secesionistima“ i da bi odlazak OHR-a mogao izazvati nove sukobe.
Sarajevski stručnjak za bezbjednost Nedžad Ahatović smatra da bi odlazak OHR-a otvorio prostor za najteže scenarije, uključujući postepenu disoluciju zemlje i moguće sukobe zbog očuvanja teritorijalnog integriteta.
Politička analitičarka Tanja Topić ističe da lokalni autokrati koriste postojanje OHR-a kao paravan za blokadu reformi, iako su upravo oni ti koji koče demokratizaciju i evropski put BiH.
Kao kompromisno rješenje razmatra se spajanje OHR-a i Delegacije EU u BiH, gdje bi funkcije visokog predstavnika i specijalnog izaslanika EU obavljao šef Delegacije EU Luiđi Soreca.
Bivši diplomata Slobodan Šoja smatra da bi takav korak predstavljao napredak, ali upozorava da bez korišćenja Bonskih ovlašćenja nema smisla sprovođenje reformi.
Unutrašnje podjele u BiH ogolile su tri različite vizije: Denis Bećirović zagovara očuvanje mandata OHR-a, Željka Cvijanović traži hitno ukidanje OHR-a, dok Borjana Krišto ističe reformu Izbornog zakona kao ključ za relaksaciju odnosa.
Novinar Ranko Mavrak podsjeća da već tri decenije nema saglasnosti o ključnim pitanjima u BiH, te da niko ozbiljan osim Rusije i Kine ne zagovara potpuno zatvaranje OHR-a.
Mediji u BiH upozoravaju da bi „Agenda 5+2“ mogla postati formalnost, jer supervizija nad distriktom Brčko i pitanja državne i vojne imovine nisu riješeni.
Politički analitičar Adnan Ćerimagić ukazuje na paradoks politike EU koja godinama ponavlja da je gašenje OHR-a dio evropskog puta, ali uglavnom samo reaguje na događaje, dok ključni impulsi dolaze iz Vašingtona u okolnostima koje ne ulivaju povjerenje u stabilnost BiH.