Politika
DFC upozorava na prijetnje izbornom procesu u Crnoj Gori: SPC i ruski uticaji
Studija Digitalnog forenzičkog centra ukazuje na rizike od stranog miješanja i ulogu SPC u političkoj mobilizaciji pred izbore 2027. godine.
Crna Gora se priprema za parlamentarne izbore 2027. godine suočena s nedovršenom izbornom reformom i ozbiljnim ranjivostima na strano miješanje, upozorava Digitalni forenzički centar (DFC).
DFC u studiji "Izbori pod lupom: Prijetnje izbornom procesu u Crnoj Gori" navodi da mreže povezane s Kremljom koriste anti-EU narative i društvene podjele kako bi uticale na izborni proces, podržavajući proruske i prosrpske aktere.
Srpska pravoslavna crkva (SPC) opisana je kao faktor sa značajnim mobilizacionim kapacitetom, čije djelovanje prelazi vjerski okvir i uključuje nacionalnu i političku mobilizaciju.
Pitanje biračkog spiska i prava glasa dijaspore označeno je kao potencijalni faktor destabilizacije. Udio upisanih birača u ukupnoj populaciji je oko 88%, a vladajuća koalicija koristi taj podatak za reviziju Zakona o prebivalištu, što bi moglo dovesti do brisanja dijaspore iz biračkih registara.
Dosadašnje izmjene izbornog zakonodavstva usvajane su konsenzusom ili dvotrećinskom većinom, dok sve susjedne države garantuju dijaspori pravo glasanja.
Nedovršena izborna reforma predstavlja ulaznu tačku stranog miješanja i potencijalni izvor nestabilnosti. Skupštinski Odbor za izbornu reformu formiran 2023. nije završio posao, usvojene su samo izmjene Zakona o finansiranju političkih subjekata i izbornih kampanja i Zakona o izboru odbornika i poslanika.
Izborni ciklusi u Crnoj Gori od 2016. do 2023. obilježeni su stranim uplitanjem i dezinformacionim kampanjama rusko-srpskih proksija. Period prije i nakon parlamentarnih izbora 2023. obilježen je narativom o viktimizaciji srpskog naroda u Crnoj Gori.
Narativ o "ambasadoristanu", konstrukciji da zapadne ambasade ne dozvoljavaju ulazak Srbima u 44. Vladu, plasirao je Milan Knežević, predsjednik Demokratske narodne partije (DNP) u maju 2023.
SPC je bila aktivna u periodima pojačanih društveno-političkih tenzija, uključujući izborne procese, koristeći narativ o zaštiti tradicionalnih vrijednosti, vjere, naroda i svetinja, naročito uoči važnih događaja.
"Takav obrazac bio je uočljiv i pred lokalne izbore u Kotoru i Podgorici u septembru 2024. Tada je, kroz široko postavljenu svešteničku infrastrukturu, s liturgija i javnih okupljanja emitovana poruka sa snažnim identitetsko-političkim sadržajem", navodi DFC.
Ovaj pristup kreira ambijent za političku homogenizaciju biračkog tijela u korist prosrpskih političkih opcija.
DFC upozorava na sinergiju ekstremističkih struktura i dijela SPC kao značajan izvor nestabilnosti pred izbore 2027.
Takođe, ruska nuklearna energija i kompanija "Rosatom" predstavljaju novi vid ruskog hibridnog djelovanja, stvarajući višedecenijsku zavisnost država primaoca od ruskih resursa i tehnologije.
Istorijski revizionizam i negacionizam predstavljaju kohezioni faktor koji vezuje SPC i proruske desničarske strukture, a ključnu ulogu u tome ima mitropolit budimljansko-nikšićki Metodije, koji je nakon unapređenja u maju 2025. postao glavna figura okupljanja proruski i prosrpski orijentisanih ekstremnih elemenata.