Kultura
Danski film "Dom" Marijane Janković: Priča o različitim svjetovima i ženski manifest
Marijana Janković režira film "Dom" koji kroz priču o crnogorskoj porodici u Danskoj istražuje pitanje šta je dom i kako se on mijenja u novim uslovima. Film donosi i ženski pogled na patrijarhalne vrijednosti i migrantske izazove.
Film "Dom" Marijane Janković prati sudbinu crnogorske porodice koja se seli u Dansku tokom raspada Jugoslavije. Kroz priču se problematizuje pitanje šta je dom – da li je to živo biće ili statična građevina, te kako se dom može resetovati u novim, nepoznatim uslovima.
Marijana Janković je režiserka i jedna od glavnih glumica u filmu, koji je snimljen po njenom scenariju i u kojem glumačka ekipa primarno govori naš jezik, uz danske glumce koji doprinose autentičnosti. Film je nastao u kontekstu rastućeg otvaranja danskog filma prema autorima sa etničkim porijeklom iz doseljeničkih zajednica.
Glumačke uloge nose Dejan Cukić kao otac porodice, Zlatko Burić kao stric, Nada Šargin kao majka Vera, te Tara Čubrilo kao Maja, kćerka koja svojim likom simbolizuje nove generacije. Cukićev lik prikazuje teret patrijarhalnog društva i njegovu neadekvatnost u novim uslovima života u Danskoj.
Istorijski okvir filma prati uspjeh jugoslovenskog fudbala u kvalifikacijama za Evropsko prvenstvo 1991, koje su Danci osvojili diskvalifikacijom Jugoslavije zbog rata. Film ne prikazuje samu utakmicu, već atmosferu i danske zastave koje simbolizuju tadašnje promjene.
Završna scena filma odvija se na seoskom groblju u Crnoj Gori, gdje se susreću odrasla Maja i njen brat Miloš, dok je drugi brat Ivan u danskom zatvoru. Miloš preuzima ulogu oca porodice, a Maja kao žena pokazuje da može biti pater familias, što je snažna poruka filma o raspodjeli odgovornosti među polovima.
"Dom" je i ženski manifest koji poziva na ravnopravnost i dijeljenje odgovornosti u porodici i društvu, te osvjetljava kolektivnu migrantsku traumu i izazove prilagođavanja novom životu.