Crna Gora predvodi region, ali do životnog standarda EU dijele je decenije

Crna Gora ima najviši stepen poklapanja sa prosjekom EU u pogledu životnog standarda, 69 odsto nivoa Evropske unije (EU), ali bi joj sadašnjim tempom napretka bile potrebne 32 godine da dostigne EU.

Istraživanje "Koliko smo zaista blizu EU: Rezultati indeksa konvergencije" pruža detaljan pregled udaljenosti Crne Gore od standarda i prosjeka EU, analizirajući kvalitet života u osam ključnih oblasti: ekonomija, socijalna politika, zdravstvo, obrazovanje, životna sredina, upravljanje, digitalizacija i infrastruktura.

Marko Sošić iz Instituta alternativa ističe da će Crnoj Gori, ako nastavi sadašnjim tempom, biti potrebna 21 godina da dostigne prosjek EU u ekonomiji. Međutim, rast produktivnosti ne prati rast primanja, a ulaganja u osnovna sredstva se sporo razvijaju, pa bi bilo potrebno više od 100 godina da se dostigne prosjek EU u toj oblasti.

U socijalnoj zaštiti, Crna Gora je po nekim indikatorima čak bolja od prosjeka EU, ali su nejednakost i siromaštvo i dalje strukturni problemi, uz porast stope rizika od siromaštva u 2025. godini.

U zdravstvu Crna Gora stoji dobro u regionu, ali značajno zaostaje u uslugama poput broja kreveta i ljekara.

Vrijednosti u obrazovanju su relativno visoke, ali Crna Gora zaostaje za Sjevernom Makedonijom, Srbijom i Bosnom i Hercegovinom po prosjeku EU. PISA testiranje pokazuje hronično loše rezultate, a pad broja mladih koji upisuju visoko obrazovanje udaljava zemlju od EU standarda.

Zaštita životne sredine je jedna od najgorih oblasti u regionu, osim udjela obnovljive energije. Upotreba otpada koji se ne odlaže pokazuje loše rezultate, a za dostizanje EU standarda bilo bi potrebno više od 100 godina.

U oblasti upravljanja, stabilnost, predvidljivost i kvalitet regulative su se pogoršali, dok je digitalizacija na dnu ljestvice u regionu, naročito u državnim e-uslugama.

Infrastruktura je među najgorima u regionu, sa preko 100 godina potrebnih da se uskladi sa prosjekom EU.

Ana Milinković iz Bečkog instituta navodi četiri scenarija za pristupanje EU, pri čemu punopravno članstvo ima najveći uticaj na ubrzanje konvergencije, ali i parcijalni scenariji, poput pristupa jedinstvenom tržištu, značajno doprinose, naročito u digitalizaciji.

Profesorica Maja Baćović upozorava da je ekonomski rast u periodu 2021-2025. djelimično rezultat povratka na stanje iz 2019. godine, te da su kapital, kvalitetna radna snaga, infrastruktura, inovacije, institucije i digitalizacija ključni stubovi dugoročnog razvoja, u kojima Crna Gora zaostaje.

Profesorica Gordana Đurović ističe da je Crna Gora platila cijenu za zatvaranje 21 pregovaračkog poglavlja, te da postoje izazovi za mikro preduzeća u prilagođavanju evropskim standardima.

Bilsana Bibić iz Fondacije za otvoreno društvo smatra da Crna Gora jeste najbliža životnom standardu EU u regionu, ali da jaz prema Evropi ostaje stvaran, te da je potrebno da pravila zažive u praksi.

Sabina Lange iz Think Europe Instituta naglašava da su infrastruktura, obrazovanje i zdravstvo oblasti gdje države same moraju mnogo da urade, te da je saradnja među državama ključna za veći efekat.

Kompletno istraživanje dostupno je na: converge2eu.