Crna Gora među evropskim liderima po broju zatvorenika, svaki drugi bez pravosnažne presude

Crna Gora je tokom 2024. godine i početkom 2025. postala jedna od država s najvišim brojem zatvorenika na 100.000 stanovnika u Evropi, a zatvorska populacija je među najbrže rastućim na kontinentu, pokazuju podaci Savjeta Evrope iz istraživanja SPACE I 2025.

Prema tim podacima, država je 31. januara 2024. imala 1.244 zatvorenika, odnosno 199,6 zatvorenika na 100.000 stanovnika, što je šesta najviša stopa u Evropi. Evropski prosjek iznosio je oko 110 zatvorenika na 100.000 stanovnika.

U odnosu na januar 2024. godine, zatvorska populacija u Crnoj Gori porasla je za 21,7 odsto, drugi najveći rast u Evropi nakon Turske. Dugoročno, u odnosu na 2014. godinu, broj zatvorenika povećan je za oko 13 odsto.

Crna Gora je po stopi zatvaranja lider u regionu, sa većim brojem zatvorenika na 100.000 stanovnika u poređenju sa susjednim zemljama poput Albanije, Srbije, Sjeverne Makedonije, Hrvatske i Slovenije.

Najveći problem sistema je struktura zatvorske populacije: 53,4 odsto svih osoba u zatvorima nalazilo se u pritvoru, odnosno bez pravosnažne presude. Samo je Albanija imala veći udio pritvorenika, sa 62 odsto, dok je evropski prosjek 26 procenata.

"Svakoj drugoj osobi iza rešetaka u Crnoj Gori suđenje još nije bilo završeno ili presuda nije postala pravosnažna."

Od ukupno 664 osobe koje nijesu služile pravosnažnu kaznu, 604 su bili neosuđeni pritvorenici. Pritvor je bio jedan od glavnih oslonaca pravosudnog sistema, što ukazuje na duge istrage i sudske postupke, kao i ograničenu upotrebu alternativnih mjera.

Crna Gora nije imala klasičan problem prenatrpanosti zatvora, sa oko 85 zatvorenika na 100 raspoloživih mjesta, što je ispod evropske medijalne vrijednosti.

Tokom 2024. godine kroz crnogorske zatvore prošlo je gotovo 2.000 ljudi, sa stopom prijema od 318 na 100.000 stanovnika. Od primljenih, gotovo 38 odsto činile su osobe bez pravosnažne presude.

Među osuđenim zatvorenicima najviše je bilo onih osuđenih za krivična djela povezana sa drogom (24,3 odsto), što je iznad evropskog prosjeka. Većina osuđenih služila je relativno kratke kazne.

Tokom godine zabilježena su četiri smrtna slučaja povezana sa zatvorskim sistemom, uključujući jedno samoubistvo unutar zatvora. Bjekstava nije bilo.

Prosječna starost zatvorenika iznosila je 41 godinu, što je iznad evropskog prosjeka od 39 godina. Više od 16 odsto zatvorenika bilo je starije od 50 godina.

Žene su činile samo 2,8 odsto zatvorske populacije, jedna od najnižih stopa u Evropi, dok su strani državljani činili 15,8 odsto zatvorenika.

Crna Gora je imala 473 zaposlena u zatvorskoj administraciji, sa odnosom od oko 2,6 zatvorenika po zaposlenom. Dnevni trošak po zatvoreniku iznosio je 31,5 eura, znatno manje nego u zapadnoevropskim zemljama.

Ukupni godišnji troškovi zatvorskog sistema procijenjeni su na nešto više od 12 miliona eura, pri čemu se gotovo polovina odnosi na osobe u pritvoru.