„Članstvo Crne Gore u EU bilo bi najveći udar na Vučićevu politiku“: Sagovornici Danasa o 20 godina obnove crnogorske nezavisnosti

Crna Gora obilježava 20 godina od obnove državne nezavisnosti, odlučene na referendumu održanom 21. maja 2006. godine. Tada je glasalo 86,5 odsto birača, a za nezavisnu Crnu Goru izjasnilo se 55,5 odsto građana, dok je za ostanak u zajedničkoj državi sa Srbijom glasalo 44,5 odsto. Prema današnjim istraživanjima, ideju nezavisne Crne Gore podržava oko 70 odsto građana.

Kampanju za obnovu nezavisnosti predvodio je tadašnji premijer i lider DPS-a Milo Đukanović, dok je blok za očuvanje zajedničke države sa Srbijom predvodio lider SNP-a Predrag Bulatović.

Dvije decenije kasnije, Crna Gora je međunarodno priznata država, članica NATO saveza i najozbiljniji kandidat za članstvo u Evropskoj uniji među državama Zapadnog Balkana. Ipak, politički i društveni uticaj Srbije i dalje je prisutan.

Predsjednik Upravnog odbora Centra za monitoring i istraživanja (CEMI) Zlatko Vujović smatra da je Crna Gora ostvarila i više nego što su mnogi očekivali u trenutku obnove nezavisnosti.

„Ne samo da smo mirnim putem obnovili nezavisnost crnogorske države, već smo u relativno kratkom roku postali članica međunarodnih institucija, uključujući NATO, što danas garantuje bezbjednost države i građana u veoma turbulentnim globalnim okolnostima“, ocjenjuje Vujović.

On ističe i da je Crna Gora nakon demokratske smjene vlasti 2020. godine pokazala političku zrelost i sposobnost za mirnu tranziciju vlasti.

„Crna Gora je veoma blizu članstva u Evropskoj uniji. Potrebno bi bilo da se dogodi nešto ozbiljno problematično da pregovori ne budu završeni do sredine 2027. godine. Nakon toga, sasvim je realno da tokom mandata ove Evropske komisije postane članica EU“, navodi Vujović.

Podsjeća da je Crna Gora u nekadašnjoj SFRJ bila najmanje razvijena republika i svojevrsna politička i ekonomska periferija, dok danas, prema ekonomskim pokazateljima, zauzima mjesto odmah iza Slovenije i Hrvatske.

„Građani Crne Gore s pravom su kritični prema mnogim problemima – funkcionisanju institucija, borbi protiv organizovanog kriminala i korupcije – ali kada pogledamo istorijsku distancu, Crna Gora je za 20 godina uradila više nego što su neke države uspjele za čitav vijek“, smatra Vujović.

Prema njegovim riječima, Crna Gora bi 25 godina od obnove nezavisnosti mogla dočekati kao članica Evropske unije.

„To bi značilo da je za samo četvrt vijeka obnovila državnost, postala članica ključnih međunarodnih organizacija i definitivno usmjerila buduće generacije ka evropskom identitetskom okviru“, ističe on.

Ipak, upozorava da članstvo Crne Gore u EU nije u interesu pojedinih regionalnih i globalnih političkih aktera.

„Zvanični Beograd učiniće sve da spriječi Crnu Goru da postane članica Evropske unije. Za predsjednika Vučića to bi bio ultimativni poraz njegove politike prema Crnoj Gori“, smatra Vujović.

On navodi da je Vučić nakon promjene vlasti 2020. godine vjerovao da će imati političku kontrolu nad Crnom Gorom, ali da je danas prozapadna orijentacija države dominantna.

„Srbija, Rusija i drugi akteri pokušaće da uspore ili spriječe završetak pregovora i ratifikaciju članstva, jer bi uspjeh Crne Gore bio najveći akcelerator promjena na Zapadnom Balkanu, posebno u Srbiji“, kazao je Vujović.

Dodaje i da bi ulazak Crne Gore u EU bio snažan odgovor narativu koji godinama dolazi iz Beograda da Evropska unija ne želi države Balkana kao članice.

„Da je Srbija vodila drugačiju politiku i iskreno radila na evropskom putu, danas bi zajedno sa Crnom Gorom bila nadomak članstva u Evropskoj uniji“, ocijenio je on.

Vujović smatra značajnim i način na koji je ovogodišnja vlast obilježila jubilej obnove nezavisnosti.

„Vlast predvođena Pokretom Evropa sad, premijerom Milojkom Spajićem i predsjednikom Jakovom Milatovićem organizovala je proslavu na kvalitetan i moderan način, šaljući poruku da je nezavisnost Crne Gore zajednička vrijednost svih građana, bez obzira na nacionalnu pripadnost“, kazao je Vujović.

Posebno je izdvojio prisustvo predsjednika Skupštine Andrije Mandića obilježavanju jubileja.

„To pokazuje da određene podjele iz prošlosti mogu biti prevaziđene“, zaključio je Vujović.

Direktor Centra za regionalizam Aleksandar Popov smatra da je Crna Gora evropski put definitivno izabrala izlaskom iz državne zajednice sa Srbijom.

„To se dogodilo tokom vlasti Mila Đukanovića, ali je evropski kurs nastavljen i nakon demokratske smjene vlasti. Upravo je to bila važna preporuka za Evropsku uniju“, navodi Popov.

On upozorava da su prosrpske političke strukture često pokušavale da uspore evropski put Crne Gore.

„To se vidi i danas kroz inicijative Milana Kneževića da Podgorica povuče priznanje Kosova. Takve politike diktiraju se iz Beograda, jer bi za vlast u Srbiji bilo poražavajuće da Crna Gora postane članica EU prije Srbije“, ocjenjuje Popov.

Prema njegovim riječima, Beograd i dalje Crnu Goru posmatra paternalistički.

„Na Podgoricu se gleda kao na politički plijen ili mlađeg brata kojem se povremeno udari šamar“, rekao je Popov.

Komentarišući odluku predsjednika Srbije Aleksandra Vučića da ne prisustvuje obilježavanju 20 godina obnove nezavisnosti Crne Gore, Popov smatra da je time poslao lošu poruku.

„Vučić je takvim odnosom ponizio i sebe i građane Srbije“, kazao je Popov.

On zaključuje da bi eventualni ulazak Crne Gore u Evropsku uniju u narednih godinu ili dvije potpuno srušio tezu da EU više ne želi proširenje na Zapadni Balkan.

„Time bi pala priča koju Vučić godinama koristi kao alibi – da Evropska unija nikoga ne želi da primi“, zaključio je Popov.

Najnovije vijesti u vašem džepu!

I naši u Njujorku obilježavaju Dan nezavisnosti

Zastava Crne Gore na najvišoj zgradi na svijetu

Pogledajte atmosferu na Cetinju

Cetinje kroz objektiv Dragana Tomaševića