CGO upozorava na nedostatak finansijskog nadzora nad studentskim organizacijama na UCG

Centar za građansko obrazovanje (CGO) je u nekoliko navrata istakao probleme u transparentnosti upravljanja javnim novcem koji se na Univerzitetu Crne Gore (UCG) izdvaja za studentske organizacije. Izostanak odgovora o utrošku više od dva miliona eura i nedosljednosti u radu Studentskog parlamenta UCG-a (SPUCG), koji traži evropske standarde transparentnosti od drugih, ali ih ne primjenjuje na sopstveno poslovanje, predstavljaju glavne probleme.

Analiza CGO pod nazivom „Autonomija bez odgovornosti - javni novac, studentske organizacije i izostanak finansijskog nadzora na Univerzitetu Crne Gore”, autorke Jovane Radulović, ukazuje da problem nije u nesavjesnosti pojedinaca, već u sistemskom nedostatku kontrole nad trošenjem studentskog novca. "Indikativno je da to nije promijenjeno ni posljednjih godina kada su vlast na UCG preuzeli oni koji su bliski novim vlastima na nacionalnom nivou", navodi se u saopštenju.

CGO identifikuje tri ključna nedostatka: nepostojanje obavezne nezavisne revizije, nepostojanje obaveze objavljivanja detaljnih finansijskih izvještaja i činjenicu da su raspodjela sredstava i kontrola njihovog trošenja povjerene istim tijelima, bez nezavisnog nadzornog mehanizma.

"Posljedica takvog modela jeste ozbiljna strukturna ranjivost sistema. Za najveći dio od preko dva miliona eura javnih sredstava, koliko je od 2020. do 2025. godine usmjereno studentskim tijelima na UCG-u, nije moguće utvrditi da li su sredstva utrošena za namjene za koje su dodijeljena, jer kontrola zavisi od dobre volje, a ne od jasnih i obavezujućih pravila. Analiza dodatno pokazuje da isti obrazac opstaje godinama, bez obzira na promjene uprava Univerziteta ili generacija studentskih predstavnika", navodi CGO.

CGO ne dovodi u pitanje autonomiju studentskih organizacija, koja je preduslov demokratskog univerzitetskog života, ali ističe da "autonomija ne može biti izgovor za izostanak odgovornosti, a transparentnost i odgovornost treba da budu sastavni dio njenog legitimiteta". U poređenju sa praksama u regionu i EU, gdje studentske organizacije imaju visok stepen autonomije, ali su podložne nezavisnoj reviziji i jasnim pravilima finansijskog izvještavanja, Crna Gora ostaje negativan izuzetak.

CGO predlaže da Upravni odbor UCG usvoji Pravilnik o finansiranju studentskih tijela, kojim bi svaka isplata sredstava bila uslovljena dostavljanjem godišnjeg plana aktivnosti i detaljnog finansijskog plana, a naredne tranše zavisile od izvještaja o utrošku sredstava. Tako bi se uspostavio jasan trag novca i omogućila provjera namjenskog korišćenja sredstava.

SPUCG-u se preporučuje da propiše obavezno i detaljno javno finansijsko izvještavanje, razdvoji odlučivanje o raspodjeli sredstava od nadzora nad njihovim trošenjem i uskladi praksu sa standardima Evropske studentske unije (ESU). To podrazumijeva izmjene Statuta koje bi uvele obavezu objavljivanja detaljnih godišnjih finansijskih izvještaja i uspostavljanje mehanizama koji sprječavaju sukob interesa.

Kao dugoročno rješenje, CGO predlaže donošenje posebnog Zakona o studentskom organizovanju koji bi uredio status studentskih organizacija, izvore finansiranja, obavezno javno finansijsko izvještavanje, nezavisni nadzor i odgovornost za nenamjensko trošenje sredstava.

Na kraju, CGO poziva rukovodstvo UCG i SPUCG da ozbiljno razmotre i usvoje ove preporuke kako bi javni novac namijenjen studentima bio podložan principima odgovornosti, transparentnosti i kontrole. "Analiza sa preporukama biće dostavljena Upravnom odboru UCG-a, rektoru, Službi za unutrašnju reviziju, Studentskom parlamentu UCG-a i drugim nadležnim institucijama", navodi se u saopštenju CGO koje potpisuje Rozana Vuljaj, asistentkinja na projektima.