Društvo
Čarter let iz Beograda i kontroverze oko Crne Gore
Reparaciona komisija prikupila je 2.000.000$ za Crnu Goru, ali navodno nije znala kome da ih isplati, a novac je preuzela Srbija. Čarter let iz Beograda doveo je 87 momaka iz Srbije u Crnu Goru, ali ih je crnogorska policija vratila nazad.
Njujork tajms je 16. aprila 1922. godine objavio tekst „Negiranje nacije“ američkog publiciste Voltera Litlerfilda u kojem se navodi: „Crnogorski napori da spriječe anektiranje njihove države od strane Srbije – Reparaciona komisija ne zna kome da plati 2.000.000$ prikupljenih za Crnu Goru“. U tekstu piše: „Ali desiće se dva događaja u novembru 1918. godine, koja će ove pobožne izjave učiniti nedjelotvornim na Pariskoj mirovnoj konferenciji i drugim konferencijama koje su usljedile – nedjelotvornim čak i pred Savjetom i Skupštinom Lige nacija. Skoro humoristička epizoda te situacije je da je Reparaciona komisija prikupila 2.000.000$ za Crnu Goru, ali navodno nije znala kome da ih isplati, premda je Srbija uložila zahtjev“. Taj novac je preuzela Srbija.
Pošto ih je srpska bezbjednosna agencija (BIA) obavijestila da se Radoje Zvicer, šef kavačkog klana, nalazi u Crnoj Gori, 87 momaka iz Srbije pohrlilo je čarter letom u Crnu Goru, o trošku srpskog obrazovnog sistema, da bi se dodatno obrazovali. Crnogorska policija nije imala razumijevanja i vratila ih je nazad. Iako nisu imali veze sa slanjem, vlasti Srbije su im na beogradskom aerodromu obezbijedile prevoz do Pionirskog parka.
Predsjednik Srbije je primijetio da ti "dečaci" nijesu ništa nezakonito uradili, već su htjeli da uče, te da je čarter let organizovan mimo njegovog znanja. Dragan Vučićević, vlasnik Informera, dekonstruisao je namjere "milogoraca", crnogorskih ustaša, koji su planirali diverziju u kojoj bi predsjednik Srbije mogao biti žrtva ili koletaralna žrtva.
Velja muka na vlasti u Crnoj Gori da shvate namjeru čarter leta iz Beograda. Neki tvrde da su htjeli da skandiraju "Aco Srbine", drugi da su planirali da lijepe plakate ili postavljaju banere, dok su neki mislili da su došli da se upišu u svetosavsku gimnaziju ili da pazare gajbu na Veljem brdu. Zlobnici tvrde da su kriminalci, iako se vide kao produhovljena lica sa tetovažama svetosavskih simbola.
Crnogorsko tužilaštvo bi trebalo da nagradi one koji su obezbijedili prijem i logistiku za čarterovce. Kako se u Crnoj Gori često nagrađuju oni koji rade u interesu Srbije, možda im treba dodijeliti i plakete.
Crnogorski predsjednik Milatović se zbližio sa francuskim predsjednikom Makronom, što je izazvalo produženje blokade Cetinja do noćnih sati.
Autor izražava zadovoljstvo što Crna Gora domaćini samit evropskih i regionalnih lidera, ali izražava zabrinutost zbog niskog nivoa demokratskih principa, ljudskih prava i provincijalnog mentaliteta.
Vojvoda Rajo, koji je kritikovan zbog poklanjanja imovine Srbiji i njenoj crkvi, navodno je dao dvorac na Kruševcu u Podgorici navodnom princu, dok se ne zna porijeklo novca kojim raspolaže. Autor smatra da Crna Gora ne duguje Karađorđevićima ništa, već da Srbija duguje Crnoj Gori.
Profesor dr Milan Bartoš objavio je članke o bogatstvu Karađorđevića stečenom pljačkom. Aleksandar Karađorđević je, kako se navodi, koristio kraljevski položaj za sticanje imanja i bogaćenje na račun naroda.
Versajskim ugovorom 1918. godine građanima Francuske, Belgije, Srbije i Crne Gore dodijeljeno je pravo na naplatu ratne štete od Njemačke. KSHS je 1922. godine donijela zakon o isplati ratne štete, ali su špekulacije i malverzacije dovele do gubitaka za narod.
Na skupštinskoj sjednici KSHS 1924. godine poslanik dr Mihailo Ivanović je rekao: „U ekonomskom pogledu stav srbijanske buržoazije prema Crnoj Gori tragičan je. Razmjenom perpera za dinare u odnosu 2:1 crnogorskom narodu oteto je 3 do 4 stotine miliona dinara. Crnoj Gori je dosuđena ratna šteta 2,75%, a Srbiji 5%. Do sada je međutim u Crnoj Gori poslato samo nekoliko prskalica i dvije vršalice. Za ovih pet godina beogradski režim oduzeo je u Crnoj Gori preko pet milijardi dinara“.
Beogradska Politika 1926. godine piše o reparacijama za Crnu Goru, navodeći da Crnogorci nisu dobili skoro ništa, iako je Crna Gora teško stradala.
Autor zaključuje da Crna Gora ne duguje Karađorđevićima ništa, već da Srbija duguje Crnoj Gori. Što se tiče vlasništva nad sakralnom imovinom, situacija je još složenija i zahtijeva posebnu elaboraciju. Restitucija se odnosi i na nezakonito ukidanje države Crne Gore i crkve 1918/19. godine, te otimanje sakralnog naslijeđa, što može biti predmet pravnih postupaka i do Strazbura.