Društvo
Brisel gleda na Crnu Goru širom zatvorenih očiju
Evropska unija vidi Crnu Goru kao prvu sljedeću članicu, ali stvarnost u zemlji pokazuje brojne izazove u vladavini prava i pravdi.
Ljepota je u oku posmatrača, kaže stara antička misao. U Tivtu, na Samitu Evropske unije, Crna Gora je predstavljena kao prva sljedeća članica EU. Ursula fon der Lajen, predsjednica Evropske komisije, ocijenila je da su crnogorske reforme „apsolutno impresivne“. Antonio Košta, predsjednik Savjeta Evrope, najavio je: „odbrojavamo do sledećeg proširenja, kada će Crna Gora postati 28. članica do 2028. godine“.
Ministarka evropskih poslova Maida Gorčević najavila je da će Crna Gora zatvoriti sva pregovaračka poglavlja do kraja 2026. godine. Međutim, motivi optimizma se razlikuju – Briselske birokrate traže pozitivan primjer širenja EU nakon 13 godina zastoja, dok Crna Gora nije nužno najbolja, već „najmanje loša“ među državama Zapadnog Balkana.
U non-pejperu Evropske komisije navodi se da je ostvaren napredak Crne Gore u poglavljima vezanim za vladavinu prava, ali pravna država u Crnoj Gori postoji uglavnom samo na papiru. Primjer za to je slučaj Radosava Vrbice, kome Specijalno državno tužilaštvo nije vratilo oduzetu imovinu, iako nije bio ovlašćeno lice u državnoj službi.
Udruženje „Stega“ je objavilo da je Uprava policije prijavila, a Osnovno tužilaštvo u Podgorici prekršajno goni mladog glumca Lazara Dragojevića zbog učešća na protestu, iako on nije bio na protestu. Ovo pokazuje zloupotrebu aparata prinude i ograničavanje prava na protest.
Takođe, Specijalno državno tužilaštvo optužuje kritičke medije i kriminalizuje njihovu poslovnu komunikaciju, što su osudila domaća i evropska novinarska udruženja, ali to nije zabilježeno u non-pejperu Evropske komisije.
Beranski sud je oslobodio Danka Femića, koji je fizički napao fotoreportere prilikom otkrivanja spomenika ratnom zločincu Pavlu Đurišiću, uprkos dokazima. Odbijanje države da sankcioniše veličanje ratnih zločinaca i napade na novinare ostaje bez reakcije iz Brisela.
Jasno je da Brisel zatvara oči ne zbog Crne Gore, već zbog potrebe da pokaže uspjeh u širenju EU. Crnogorska vlast izgleda kao mlada demokratska država koja gleda ka EU, naročito u poređenju sa režimom u Beogradu. Međutim, demokratizacija Crne Gore mora biti unutrašnji proces, a ne inicijativa sa strane, što do sada nije često viđeno niti široko podržano.