Bosna i Hercegovina treba da preuzme odgovornost za sopstvenu budućnost

Bosni i Hercegovini je potrebno političko resetovanje. Više od tri decenije nakon završetka rata 1995. godine, krajnje je vrijeme da zemlja preuzme punu odgovornost za sopstvenu budućnost.

U okviru Dejtonskog sporazuma uspostavljena je funkcija međunarodnog visokog predstavnika za BiH, sa zadatkom da pomogne u sprovođenju civilnih i političkih odredbi. Međutim, visoki predstavnik nije zamišljen kao trajna institucija sa ovlašćenjima za direktnu intervenciju u upravljanju zemljom.

Nakon nekoliko godina, zemlje nadzornice dale su visokom predstavniku pravo na takozvana bonska ovlašćenja koja su se intenzivno koristila. Iako su u nekim kritičnim trenucima pomogla da se razbije politički zastoj, bonska ovlašćenja su vremenom degradirala politički sistem zemlje. Političari su često izbjegavali sopstvenu odgovornost i tražili intervenciju visokog predstavnika, što je stvaralo začarani krug zavisnosti.

Prošlog mjeseca Sjedinjene Američke Države su smijenile aktuelnog visokog predstavnika. Razlozi su nejasni, ali se povezuju sa klijentelizmom i komercijalnim interesima administracije Donalda Trampa. Američke vlasti tvrde da je uklanjanje u skladu sa protivljenjem politici “izgradnje država”.

Ova situacija je mogla biti prilika da Bosna i Hercegovina prihvati budućnost bez visokog predstavnika i sprovede ustavne amandmane i reforme koje su godinama na stolu. Međutim, to se nije dogodilo, jer zemlje uključene u proces nisu iskoristile priliku, već su imenovale novog visokog predstavnika, što je dovelo do političkog zastoja.

Bosna i Hercegovina pripada Evropskoj uniji i više od 70 odsto stanovnika podržava taj cilj. Pristupanje EU zahtijeva da država stoji na sopstvenim nogama, a ne da se oslanja na stalnu spoljnu intervenciju.

"Što prije svi to shvate, to bolje. Ova ružna politička trgovina oko izbora novog visokog predstavnika prijeti da dodatno odloži ishod kojem bi svi akteri koji djeluju u dobroj vjeri morali da teže."